Άγιος Γερμανός της Αλάσκα

   Σήμερα,η Εκκλησία μεταξύ πολλών,τιμά την μνήμη ενός αγίου που είναι λίγο-πολύ άγνωστος προς τους εν Ελλάδι πιστούς.

   Πρόκειται για τον Άγιο Γερμανό της Αλάσκα που έζησε τον 19ο αιώνα ασκητεύοντας σε ένα νησί στην πολιτεία της Αλάσκα και σαν σήμερα το 1970 κατατάχθηκε με επίσημη πράξη από την Εκκλησία της Ρωσίας στην χορεία των αγίων.

Πληροφορίες μπορείτε να βρείτε:

Νεκρός για τον κόσμο (Άγιοι της Αμερικής)

OrthodoxWiki (Σύντομος βίος του αγίου μαζί με πρόσθετες σελίδες στα αγγλικά)

Saint Herman of Alaska Monastery (ιστοσελίδα του μοναστηριού του Αγίου Γερμανού)

Ακολουθία του Αγίου Γερμανού (του Χ. Μπούσια)

Απολυτίκιο

Ἀνατείλας ὡς ἄστρον εὐχῆς καὶ νήψεως ἐν Βαλαὰμ τῷ σεμνεὶῳ Εὐαγγελίου τὸ φῶς, εἰς Ἀλάσκας τοὺς αὐτόχθονας διέσπειρας ἀκολουθήσας ταῖς ὁδοῖς Ἀποστόλων, Γερμανέ, ἐν χρόνοις ὑστέροις, μάκαρ· καὶ νῦν Κυρίῳ πρεσβεύεις παθῶν ἡμῶν σκεδάσαι ζόφωσιν.

Μεγαλυνάριο

Χαίροις, ἄνθος Μάνδρας τοῦ Βαλαάμ, τὸ ἐν τῇ Ἀλάσκᾳ ἑξανθῆσαν ἀσκητικῶς, Γερμανέ, καὶ πᾶσαν μυρίσαν οἰκουμένην ὀδμαῖς σεπτῶν καμάτων καὶ θείων λόγων σου.

Ταις αυτού αγιαίς πρεσβείαις Χριστέ ο Θεός,ελέησον και σώσον ημάς

Η ελπίδα πάντων

 
    Ξέρω πως αυτά που γράφω,που βγαίνουν από την καρδιά μου,δεν έχουν και καμία σημασία.Μάλλον είναι τα συναισθηματικά κρεσέντο ενός ανθρώπου και τίποτε περισσότερο.

   Μα πως να σωπάσω όταν ακούω για την ελπίδα πάντων των Χριστιανών;Πώς να μην μιλήσω για την Βασίλισσα των Ουρανών;Πώς να μην γράψω για Εκείνη που η Κτίση όλη γονάτισε ενώπιον της;Εκείνη που ένας Αρχάγγελος την ανήγγειλε ''Κεχαριτωμένη'' και οι στρατιές όλων των Αγγέλων την υποδέχθηκαν στους Ουρανούς;

   Ακατόρθωτο να γράψει κανείς για την Θεοτόκο και να είναι αντάξια τα λόγια του μεγαλείου Της.

''Τη Θεοτόκο και Μητέρα του Φωτός εν ύμνοις τιμώντες μεγαλύνομεν''.

Πώς να γράψει μα και πώς να σωπάσει κανείς απέναντι στο ύψος της μεγαλοσύνης σου Μητέρα του Παντός;Τίποτα άξιο και καλό δεν σου δώσαμε ποτέ,παρά θλίψεις και στενοχώρια.Εσύ όμως δεν σταμάτησες να αγαπάς τους ανθρώπους και όπως πόθησες την σωτηρία τους τότε,την ημέρα που ένας Αρχάγγελος ήρθε να σε βρει,έτσι και πάντα στέκεσαι δίπλα μας.

''Θεοτόκε η ελπίς πάντων των χριστιανών,σκέπε,φρούρει,φύλλατε τους ελπίζοντας εις σε''

   Αυτός ο ύμνος αντηχεί σε όλη την Οικουμένη γιατί μέσα σε λίγες λέξεις,αποτυπώνεται ένα μικρό έστω κομμάτι του απέραντου μεγαλείου σου.Ποιος άλλωστε μπορεί να αρνηθεί ότι δάκρυσε μπροστά στο εικόνισμά σου στα δύσκολα;Ότι έπεσε στα πόδια σου ζητώντας βοήθεια;

   Ακόμη και αν όλος ο κόσμος καταρρεύσει,ακόμη και αν το κάθε όνειρο,η κάθε ελπίδα,η κάθε προσδοκία μας βυθιστεί στην πιο μεγάλη άβυσσο,ξέρουμε πως Εσύ θα είσαι Εκεί,να στέκεις ψηλά και να μας κοιτάς με το γλυκό σου βλέμμα,με την αγάπη σου που τσάκισε τα στεγανά του χρόνου και υψώθηκε στα ύψη του σύμπαντος.Πάντα ήσουν,είσαι και θα είσαι εκεί και εμείς πάντα,ακόμη και στα πιο μεγάλα σκοτάδια,θα ελπίζουμε στην στήλη του πυρός,στην αγάπη και την ελπίδα Σου!

   Εσύ που είσαι η ελπίδα πάντων,εσένα που η κτίση,άγγελοι,άστρα και σύμπαντα υποκλίθηκαν μπροστά Σου,πρεσβεύε υπέρ ημών καθώς μας ακούς να φωνάζουμε:

Υπεραγία Θεοτόκε σώσον ημάς

Κυριακή του Τυφλού

ὁ δὲ ἔφη· Πιστεύω, Κύριε· καὶ προσεκύνησεν αὐτῷ

Στην έκτη Κυριακή παρουσιάζεται και πάλι ο Χριστός ως το φως του κόσμου,ο φωτοδότης,αυτός που χαρίζει το αισθητό,αλλά και το πνευματικό φως της θεογνωσίας στον εκ γενετής τυφλό της ευαγγελικής περικοπής.Είναι ο ήλιος της δικαιοσύνης που καταυγάζει τα μάτια της ψυχής μας,όπως ωραία ψάλλει το δοξαστικό των αποστίχων του εσπερινού:

«Δικαιοσύνης ήλιε νοητέ,Χριστέ ο Θεός,

ο τον εκ μήτρας του φωτός εστερημένον

δια της σης αχράντου προσψαύσεως

φωτίσας κατ’άμφω

και ημών τα όμματα των ψυχών αυγάσας,

υιούς ημέρας δείξον,

ίνα πίστει βοώμεν σοι·

Πολλή σου και άφατος

η εις ημάς ευσπλαγχνία,

φιλάνθρωπε,δόξα σοι».

(''Λογική λατρεία''-Ιωάννης Φουντούλης)

Κυριακή της Σαμαρείτιδος

οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ σωτὴρ τοῦ κόσμου

''Η Σαμαρείτιδα καθώς άκουσε από το Χριστό αυτά τα εξαίσια και θεοπρεπή λόγια, αναπτερωμένη, μνημονεύει τον προσδοκώμενο και ποθούμενο Μεσσία, τον λεγόμενο Χριστό που όταν έρθει θα μας τα διδάξει όλα. Βλέπετε πως ήταν ετοιμότατη για την πίστη; Από που θα γνώριζε τούτο, αν δεν είχε μελετήσει τα προφητικά βιβλία με πολλή σύνεση; Έτσι προλαβαίνει περί του Χριστού ότι θα διδάξει όλη την αλήθεια. Μόλις την είδε ο Κύριος τόσο θερμή της λέγει απροκάλυπτα: Εγώ είμαι ο Χριστός, που σου μιλώ. Εκείνη γίνεται αμέσως εκλεκτή ευαγγελίστρια και αφήνοντας τη υδρία και το σπίτι της τρέχει και παρασύρει όλους τους Σαμαρείτες πρός το Χριστό και αργότερα με τον υπόλοιπο φωτοειδή βίο της (ως Αγία Φωτεινή) σφραγίζει με το μαρτύριο την αγάπη της προς τον Κύριο.''

Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς

   Της πέμπτης Κυριακής από το Πάσχα πάλι το εορτολογικό θέμα δίδεται από το ευαγγελικό ανάγνωσμα,που αναφέρεται στον διάλογο του Χριστού με την Σαμαρείτιδα.Είναι από τα εκλεκτότερα κομμάτια του Ευαγγελίου.Στον διάλογό Του με την ταπεινή γυναίκα της Σαμαρείας ο Κύριος βρίσκει την ευκαιρία να αποκαλύψει τις πιο υψηλές αλήθειες.Την ιδιότητά Του ως Μεσσίου,τον τρόπο της αληθινής λατρείας,την δροσιστική δύναμη της χάριτός Του.Και πάλι στο δοξαστικό των αίνων κατά αριστοτεχνικό τρόπο σκιαγραφείται το ιερό επεισόδιο:

«Η πηγή της ζωαρχίας,

Ιησούς ο Σωτήρ ημών,

επί την πηγήν επιστάς

του πατριάρχου Ιακώβ,

πιείν εζήτει ύδωρ

παρά γυναικός Σαμαρείτιδος.

Της δε το ακοινώνητον

των Ιουδαίων προσειπούσης,

ο σοφός δημιουργός

μετοχετεύει αυτήν

ταις γλυκείαις προσρήσεσιν

μάλλον προς αίτησιν του αϊδίου ύδατος.

Ο και λαβούσα

τοις πάσιν εκήρυξεν ειπούσα·

Δεύτε,ίδετε

των κρυπτών γνώστην και Θεόν,

παραγενόμενον σαρκί

δια το σώσαι τον άνθρωπον».

(''Λογική λατρεία'' - Ιωάννης Φουντούλης)

(Το κείμενο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά από τον Ορθόδοξο Συναξαριστή)

Μεσοπεντηκοστή

Την Τετάρτη μετά την Κυριακή του Παραλύτου πανηγυρίζει η Εκκλησία μας μία μεγάλη δεσποτική εορτή, την εορτή της Μεσοπεντηκοστής. Τα βυζαντινά χρόνια, η εορτή της Μεσοπεντηκοστής ήταν η μεγάλη εορτή της Μεγάλης Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως και συνέτρεχαν κατ’ αυτή στον μεγάλο ναό πλήθη λαού. Δεν έχει κανείς παρά να ανοίξει την Έκθεση της Βασιλείου Τάξεως (Κεφ. 26) του Κωνσταντίνου Πορφυρογεννήτου για να δει το επίσημο τυπικό του εορτασμού, όπως ετελείτο μέχρι την Μεσοπεντηκοστή του έτους 903 μ.Χ. στον ναό του Αγίου Μωκίου στην Κωνσταντινούπολη, μέχρι δηλαδή την ημέρα που έγινε η απόπειρα κατά της ζωής του αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ’ του Σοφού (11 Μαΐου 903 μ.Χ.). Εκεί υπάρχει μία λεπτομερής περιγραφή του λαμπρού πανηγυρισμού, που καταλαμβάνει ολόκληρες σελίδες και καθορίζει με την γνωστή παράξενη βυζαντινή ορολογία, πως ο αυτοκράτωρ το πρωί της εορτής με τα επίσημα βασιλικά του ενδύματα και την συνοδεία του ξεκινούσε από το ιερό παλάτι για να μεταβεί στον ναό του αγίου Μωκίου, όπου θα ετελείτο η θεία λειτουργία. Σε λίγο έφθανε η λιτανεία με επί κεφαλής τον πατριάρχη, και βασιλεύς και πατριάρχης εισήρχοντο επισήμως στον ναό. Η θεία λειτουργία ετελείτο με την συνήθη στις μεγάλες εορτές βυζαντινή μεγαλοπρέπεια. Μετά από αυτήν ο αυτοκράτωρ παρέθετε πρόγευμα, στο οποίο έπαιρνε μέρος και ο πατριάρχης. Και πάλι ο βασιλεύς υπό τις επευφημίες του πλήθους «Εἰς πολλούς καί ἀγαθούς χρόνους ὁ Θεός ἀγάγει τήν βασιλείαν ὑμῶν» και με πολλούς ενδιαμέσους σταθμούς επέστρεφε στο ιερό παλάτι. Αλλά και στα σημερινά μας λειτουργικά βιβλία, στο Πεντηκοστάριο, βλέπει κανείς τα ίχνη της παλαιάς της λαμπρότητας. Παρουσιάζεται σαν μία μεγάλη δεσποτική εορτή, με τα εκλεκτά της τροπάρια και τους διπλούς της κανόνες, έργα των μεγάλων υμνογράφων, του Θεοφάνους και του Ανδρέου Κρήτης, με τα αναγνώσματά της και την επίδραση της στις προ και μετά από αυτήν Κυριακές και με την παράταση του εορτασμού της επί οκτώ ημέρες κατά τον τύπο των μεγάλων εορτών του εκκλησιαστικού έτους. Ποιό όμως είναι το θέμα της ιδιορρύθμου αυτής εορτής; Όχι πάντως κανένα γεγονός της ευαγγελικής ιστορίας. Το θέμα της είναι καθαρά εορτολογικό και θεωρητικό. Η Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής είναι η 25η από του Πάσχα και η 25η προ της Πεντηκοστής ημέρα. Σημειώνει το μέσον της περιόδου των 50 μετά το Πάσχα εορτάσιμων ημερών. Είναι δηλαδή ένας σταθμός, μία τομή. Ωραία το τοποθετεί το πρώτο τροπάριο του εσπερινού της εορτής: «Πάρεστιν ἡ μεσότης ἡμερῶν, τῶν ἐκ σωτηρίου ἀρχομένων ἐγέρσεως Πεντηκοστῇ δέ τῇ θείᾳ σφραγιζομένων, καί λάμπει τάς λαμπρότητας ἀμφοτέρωθεν ἔχουσα καί ἑνοῦσα τάς δύο καί παρεῖναι τήν δόξαν προφαίνουσα τῆς δεσποτικῆς ἀναλήψεως σεμνύνεται». Χωρίς δηλαδή να έχει δικό της θέμα η ημέρα αυτή συνδυάζει τα θέματα, του Πάσχα αφ’ ενός και της επιφοιτήσεως του Αγίου Πνεύματος αφ’ ετέρου, και «προφαίνει» την δόξα της αναλήψεως του Κυρίου, που θα εορτασθεί μετά από 15 ημέρες. Ακριβώς δε αυτό το μέσον των δύο μεγάλων εορτών έφερνε στο νου και ένα εβραϊκό επίθετο του Κυρίου, το «Μεσσίας». Μεσσίας στα ελληνικά μεταφράζεται Χριστός. Αλλά ηχητικά θυμίζει το μέσον. Έτσι και στα τροπάρια και στο συναξάρι της ημέρας η παρετυμολογία αυτή γίνεται αφορμή να παρουσιασθεί ο Χριστός σαν Μεσσίας - μεσίτης Θεού και ανθρώπων, «μεσίτης καί διαλλάκτης ἡμῶν καί τοῦ αἰωνίου αὐτοῦ Πατρός». «Διά ταύτην τήν αἰτίαν τήν παροῦσαν ἑορτήν ἑορτάζοντες καί Μεσοπεντηκοστήν ὀνομάζοντες τόν Μεσσίαν τε ἀνυμνοῦμεν Χριστόν», σημειώνει ο Νικηφόρος Ξανθόπουλος στο συναξάρι. Σ’ αυτό βοήθησε και η ευαγγελική περικοπή, που εξελέγη για την ημέρα αυτή (Ιω. 7, 14-30). Μεσούσης της εορτής του Ιουδαϊκού Πάσχα ο Χριστός ανεβαίνει στο ιερό και διδάσκει. Η διδασκαλία Του προκαλεί τον θαυμασμό, αλλά και ζωηρά αντιδικία μεταξύ αυτού και του λαού και των διδασκάλων. Είναι Μεσσίας ο Ιησούς η δεν είναι; Είναι η διδασκαλία του Ιησού εκ Θεού ή δεν είναι; Νέο λοιπόν θέμα προστίθεται: ο Χριστός είναι διδάσκαλος. Αυτός που ενώ δεν έμαθε γράμματα κατέχει το πλήρωμα της σοφίας, γιατί είναι η Σοφία του Θεού η κατασκευάσασα τον κόσμο. Ακριβώς από αυτόν τον διάλογο εμπνέεται μεγάλο μέρος της υμνογραφίας της εορτής. Εκείνος που διδάσκει στον ναό, στο μέσον των διδασκάλων του Ιουδαϊκού λαού, στο μέσον της εορτής, είναι ο Μεσσίας, ο Χριστός, ο Λόγος του Θεού. Αυτός που αποδοκιμάζεται από τους δήθεν σοφούς του λαού Του είναι η του Θεού Σοφία. Εκλέγομε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τροπάρια, το δοξαστικό των αποστίχων του εσπερινού του πλ. δ’ ήχου: «Μεσούσης τῆς ἑορτῆς διδάσκοντός σου, Σωτήρ, ἔλεγον οἱ Ἰουδαῖοι· Πῶς οὗτος οἶδε γράμματα, μή μεμαθηκώς; ἀγνοοῦντες ὅτι σύ εἶ ἡ Σοφία ἡ κατασκευάσασα τόν κόσμον. Δόξα σοι». Λίγες σειρές πιο κάτω στο Ευαγγέλιο του Ιωάννου, αμέσως μετά την περικοπή που περιλαμβάνει τον διάλογο του Κυρίου με τους Ιουδαίους «Τῆς ἑορτῆς μεσούσης», έρχεται ένας παρόμοιος διάλογος, που έλαβε χώρα μεταξύ Χριστού και των Ιουδαίων «τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ τῇ μεγάλῃ τῆς ἑορτῆς», δηλαδή κατά την Πεντηκοστή. Αυτός αρχίζει με μία μεγαλήγορο φράση του Κυρίου.« Ἐάν τις διψᾷ, ἐρχέσθω πρός με καί πινέτω.ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, καθώς εἶπεν ἡ γραφή, ποταμοί ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ρεύσουσιν ὕδατος ζῶντος» (Ιω. 7, 37-38). Και σχολιάζει ο Ευαγγελιστής.« Τοῦτο δέ εἶπε περί τοῦ Πνεύματος, οὗ ἔμελλον λαμβάνειν οἱ πιστεύοντες εἰς αὐτόν» (Ιω. 7, 39). Δεν έχει σημασία ότι οι λόγοι αυτοί του Κυρίου δεν ελέχθησαν κατά την Μεσοπεντηκοστή, αλλά λίγες ημέρες αργότερα. Ποιητική αδεία μπήκαν στο στόμα του Κυρίου στην ομιλία Του κατά την Μεσοπεντηκοστή. Ταίριαζαν εξ’ άλλου τόσο πολύ με το θέμα της εορτής. Δεν μπορούσε να βρεθεί πιο παραστατική εικόνα για να δειχθεί ο χαρακτήρας του διδακτικού έργου του Χριστού. Στο διψασμένο ανθρώπινο γένος η διδασκαλία του Κυρίου ήλθε σαν ύδωρ ζων, σαν ποταμός χάριτος που δρόσισε το πρόσωπο της γης. Ο Χριστός είναι η πηγή της χάριτος, του ύδατος του αλλομένου εις ζωήν αιώνιον, που ξεδιψά και αρδεύει τις συνεχόμενες από βασανιστική δίψα ψυχές των ανθρώπων. Που μεταβάλλει τους πίνοντας σε πηγές.« Ποταμοί ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ρεύσουσι ὕδατος ζῶντος» (Ιω. 7, 38). «Καί γενήσεται αὐτῷ πηγή ὕδατος ἁλλομένου εἰς ζωήν αἰώνιον», εἶπε στήν Σαμαρείτιδα» (Ιω. 4, 14). Που μετέτρεψε την έρημο του κόσμου σε θεοφύτευτο παράδεισο αειθαλών δένδρων φυτεμένων παρά τας διεξόδους των υδάτων του αγίου Πνεύματος. Το γόνιμο αυτό θέμα έδωσε νέες αφορμές στην εκκλησιαστική ποίηση και στόλισε την εορτή της Μεσοπεντηκοστής με εξαίρετους ύμνους. Διαλέγομε τρεις, τους πιο χαρακτηριστικούς: Το κάθισμα του πλ. δ’ ήχου προς το «Τήν Σοφίαν καί Λόγον», που ψάλλεται μετά την γ’ ωδή του κανόνος στην ακολουθία του όρθρου: «Τῆς σοφίας τό ὕδωρ καί τῆς ζωῆς ἀναβρύζων τῷ κόσμῳ, πάντας, Σωτήρ, καλεῖς τοῦ ἀρύσασθαι σωτηρίας τά νάματα· τόν γάρ θεῖον νόμον σου δεχόμενος ἄνθρωπος, ἐν αὐτῷ σβεννύει τῆς πλάνης τούς ἄνθρακας. Ὅθεν εἰς αἰῶνας οὐ διψήσει, οὐ λήξει τοῦ κόρου σου δέσποτα, βασιλεῦ ἐπουράνιε. Διά τοῦτο δοξάζομεν τό κράτος σου, Χριστέ ὁ Θεός, τῶν πταισμάτων ἄφεσιν αἰτούμενοι καταπέμψαι πλουσίως τοῖς δούλοις σου». Το απολυτίκιο και το κοντάκιο της εορτής, το πρώτο του πλ. δ’ και το δεύτερο του δ’ ήχου: «Μεσούσης τῆς ἑορτῆς διψῶσάν μου τήν ψυχήν εὐσεβείας πότισον νάματα· ὅτι πᾶσι, Σωτήρ ἐβόησας· Ὁ διψῶν ἐρχέσθω πρός με καί πινέτω. Ἡ πηγή τῆς ζωῆς, Χριστέ ὁ Θεός, δόξα σοι». «Τῆς ἑορτῆς τῆς νομικῆς μεσαζούσης ὁ τῶν ἁπάντων ποιητής καί δεσπότης πρός τούς παρόντας ἔλεγες, Χριστέ ὁ Θεός· Δεῦτε καί ἀρύσασθαι ὕδωρ ἀθανασίας. Ὅθεν σοι προσπίπτομεν καί πιστῶς ἐκβοῶμεν· Τούς οἰκτιρμούς σου δώρησαι ἡμῖν, σύ γάρ ὑπάρχεις πηγή τῆς ζωῆς ἡμῶν». Και τέλος το απαράμιλλο εξαποστειλάριο της εορτής: «Ὁ τόν κρατῆρα ἔχων τῶν ἀκενώτων δωρεῶν, δός μοι ἀρύσασθαι ὕδωρ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν· ὅτι συνέχομαι δίψῃ, εὔσπλαγχνε μόνε οἰκτίρμον». Αυτή με λίγα λόγια είναι η εορτή της Μεσοπεντηκοστής. Η έλλειψη ιστορικού υποβάθρου της στέρησε τον απαραίτητο εκείνο λαϊκό χαρακτήρα, που θα την έκανε προσφιλή στον πολύ κόσμο. Και το εντελώς θεωρητικό της θέμα δεν βοήθησε τους χριστιανούς, που δεν είχαν τις απαραίτητες θεολογικές προϋποθέσεις, να ξεπεράσουν την επιφάνεια και να εισδύσουν στην πανηγυριζόμενη δόξα του διδασκάλου Χριστού, της Σοφίας και Λόγου του Θεού, της πηγής του ακενώτου ύδατος. Συνέβη με αυτή κάτι ανάλογο με εκείνο που συνέβη με τους περίφημους ναούς της του Θεού Σοφίας, που αντί να τιμώνται στο όνομα του Χριστού ως Σοφίας του Θεού, προς τιμήν του οποίου ανεγέρθησαν, κατήντησαν, για τους ιδίους λόγους, να πανηγυρίζουν στην εορτή της Πεντηκοστής ή του αγίου Πνεύματος ή της αγίας Τριάδος ή των Εισοδίων ή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή και αυτής της μάρτυρος Σοφίας και των τριών θυγατέρων της Πίστεως, Ελπίδος και Αγάπης.

(Αναδημοσίευση από τον Ορθόδοξο Συναξαριστή)

Κυριακή του Παραλύτου

Ἔγειρε, ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει

   Η Κυριακή του Παραλύτου αντλεί το θέμα της από την ευαγγελική περικοπή,που αναγινώσκεται στην θεία λειτουργία.Αυτή περιλαμβάνει την διήγησι της ιάσεως του παραλυτικού στην Προβατική κολυμβήθρα,την Βηθεσδά,στα Ιεροσόλυμα.Το δράμα του επι 38 έτη παραλύτου συγκινεί τον Κύριο και τον θεραπεύει.Ο Χριστός παρουσιάζεται ως ιατρός των ψυχών και σωμάτων.Τον παράλυτο δεν τον θεραπεύει η κολυμβήθρα,αλλά ο πανσθενουργός λόγος του Κυρίου.Το περιστατικό αυτό αποτελεί και το αντικείμενο των ύμνων της ημέρας:

«Ανέβη ο Ιησούς εις Ιεροσόλυμα

επί τη Προβατική κολυμβήθρα

τη λεγομένη κατά Ιουδαίους Βηθεσδά,

πέντε στοάς εχούση.

Εν ταύταις γαρ κατέκειτο

πλήθος των ασθενούντων.

Άγγελος γαρ του Θεού κατά καιρόν

επιφοιτών διετάραττεν αυτήν

και ρώσιν εχαρίζετο

τοις προσιούσιν εν πίστει.

Και ιδών ο Κύριος χρονιούντα άνθρωπον,

λέγει προς αυτόν ·

Θέλεις υγιής γενέσθαι;

Ο ασθενών απεκρίνατο ·

Κύριε,άνθρωπον ουκ έχω,

ίνα,όταν ταραχθή το ύδωρ,

βάλη με εις την κολυμβήθραν.

Ιατροίς κατηνάλωσα τον άπαντά μου βίον

και ελέους τυχείν ουκ ηξιώθην.

Αλλ’ο ιατρός των ψυχών και των σωμάτων

λέγει προς αυτόν ·

Άρον σου τον κράββατον και περιπάτει,

Κηρύττων μου την δύναμιν

και το μέγα έλεος εν τοις πέρασιν.»

(''Λογική λατρεία'' - Ιωάννης Φουντούλης)

Κυριακή των Μυροφόρων

 ''καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος καὶ ἔκστασις, καὶ οὐδενὶ οὐδὲν εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ.''

  

''Διατί άραγε;Διότι είδαν καταπληκτικόν και παράδοξον πράγμα,κενόν τον τάφον,όπου προηγουμένως τον είχαν ιδεί να τοποθετήται.Δι'αυτό και τας ωδήγησε να ιδούν,δια να γίνουν μάρτυρες και των δύο,και του ενταφιασμού και της αναστάσεως.Διότι κατενόουν ότι κανείς δεν ημπορούσε να τον πάρη,αφού εφύλασσαν τόσοι στρατιώται,εάν δεν ανέστηνεν ο ίδιος τον εαυτόν Του.Δι'αυτό και χαίρονται και απορούν και αμοίβονται για την τόσην παραμονήν των,με το να ιδούν πρώται και να διακηρύξουν όχι μόνο όσα ελέχθησαν,αλλά και όσα ωράθησαν''

Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος

    ''Κατά ένα παλαιό λειτουργικό έθιμο της Εκκλησίας μας,την επομένη των μεγάλων εορτών τελείται η «Σύναξις»,πανηγυρική δηλαδή συνάθροιση των πιστών,προς τιμήν των ιερών εκείνων προσώπων,που διεδραμάτισαν ένα σπουδαίο ρόλο στο εορτασθέν γεγονός.

   Στο ίδιο λοιπόν αίτιο οφείλεται και ο εορτασμός κατά την αυριανή Κυριακή δύο ομάδων προσώπων που υπηρέτησαν το γεγονός της αναστάσεως του Κυρίου,αφ’ενός δηλαδή του Ιωσήφ του από Αριμαθαίας και του Νικοδήμου,που έθαψαν το σώμα του Κυρίου,αφ’ετέρου δε των μυροφόρων γυναικών,που ήλθαν να αλείψουν με μύρα το σώμα και πρώτες είδαν τον αναστάντα Κύριο.Σύμφωνα λοιπόν προς τα ανωτέρω η σύναξη προς τιμή των ιερών αυτών προσώπων θα έπρεπε να εορτάζεται την επομένη του Πάσχα,την Δευτέρα της Διακαινησίμου.Αλλ’όλη εκείνη η εβδομάδα,κατείχετο από το θέμα της αναστάσεως.«Ελογίζετο» ως μια πασχάλιος ημέρα.

   Η κοινή εορτή των μαθητών του Κυρίου,του Ιωσήφ και του Νικοδήμου,και των μυροφόρων γυναικών εορτάζεται προς δόξαν και τιμήν της αναστάσεως του Χριστού.Είναι δηλαδή μια ανακίνηση,μια ανανέωση του αναστάσιμου πανηγυρισμού με νέο κέντρο,τα πρόσωπα που άμεσα συνδέθηκαν με αυτόν.

   Τα δύο λοιπόν αυτά σοβαρά και ευϋπόλητα πρόσωπα (ο Ιωσήφ και ο Νικόδημος) προσάγονται από την Εκκλησία σαν δύο αψευδείς μάρτυρες του θανάτου και της ταφής του Χριστού.Αυτοί τον είδαν νεκρό,ζήτησαν το σώμα από την ρωμαϊκή αρχή,το κατέβασαν από τον σταυρό,το άλειψαν με τα αρώματα και το τύλιξαν στα σάβανα,το μετέφεραν και το έθαψαν και προσεκύλησαν «λίθον μέγαν» στη θύρα του μνημείου.Είναι σαν μια έμμεση απάντηση σ’εκείνους που τυχόν θα αμφέβαλλαν για τον πραγματικό θάνατο του σταυρωθέντος.Και εδώ μάρτυρες του θανάτου του Χριστού δεν είναι μόνο οι στρατιώτες του αποσπάσματος,ο εκατόνταρχος,ο Πιλάτος,οι παριστάμενες γυναίκες.Αλλά και δύο άρχοντες των Ιουδαίων.Δύο κοινώς ανεγνωρισμένα και τιμώμενα πρόσωπα.

   Οι εκκλησιαστικοί ποιητές έβαλαν στο στόμα τω δύο αυτών ανδρών θαυμάσιους επικηδείους θρήνους.Ένας από αυτούς είναι και εκείνος που πλέκεται στο δοξαστικό των απόστιχων του εσπερινού.Είναι ένας από τους ωραιότερους ύμνους και ψάλλεται και κατά την ημέρα του θανάτου του Κυρίου,την Μεγάλη Παρασκευή,και κατά την ακολουθία της Κυριακής των Μυροφόρων:

«Σε τον αναβαλλόμενον το φως ώσπερ ιμάτιον,

καθελών Ιωσήφ από του ξύλου συν Νικοδήμω

και θεωρήσαν νεκρόν γυμνόν,άταφον,

ευσυμπάθητον θρήνον αναλαβών,

οδυρόμενος έλεγεν

οίμοι,γλυκύτατε Ιησού!

Ον προ μικρού ο ήλιος

εν σταυρώ κρεμάμενον θεασάμενος

ζόφον περιεβάλλετο

και η γη τω φόβω εκυμαίνετο

και διερρύγνυτο ναού το καταπέτασμα·

Αλλ’ιδού νυν βλέπω σε

δι’εμέ εκουσίως υπελθόντα θανάτον.

Πώς σε κηδεύσω,Θεέ μου;

Ή πως σινδόσιν ειλήσω;

Ποίαις χερσί δε προσψαύσω

Τον σον ακήρατον σώμα;

Ή ποία άσματα μέλψω

Τη ση εξόδω,οικτίρμον;

Μεγαλύνω τα πάθη σου,

υμνολογώ και την ταφήν σου

συν τη αναστάσει κραυγάζων·

Κύριε,δόξα σοι».

   Αν ο Ιωσήφ και ο Νικόδημος είναι οι μάρτυρες του θανάτου και της ταφής,οι μυροφόρες γυναίκες είναι οι πρώτοι μάρτυρες της αναστάσεως.Αυτές έγιναν από μυροφόροι ευαγγελίστριες κι’έφεραν το ευαγγέλιο της εγέρσεως στους μαθητές και τον κόσμο.

   Αυτήν δε ακριβώς την μετάβαση των μυροφόρων στο μνήμα και το αγγελικό μήνυμα,το άγγελμα της αναστάσεως,ποιητικά επεξεργάζετια το δοξαστικό των αίνων.Είναι ποίημα του βασιλέως Λέοντα του Σοφού και εμπνέεται από την σχετική αναστάσιμη περικοπή του Κατά Μάρκον Ευαγγελίου,το Β’ εωθινό Ευαγγέλιο των Κυριακών:

«Μετά μύρων προσελθούσαις

Ταις περί την Μαριάμ γυναιξί

Και διαπορουμέναις

Πώς έσται αυταίς τυχείν του εφετού,

Ωράθη ο λίθος μετηρμένος

Και θείος νεανίας

Καταστέλλων τον θόρυβον αυτών της ψυχής·

Ηγέρθη γαρ,φησιν,Ιησούς ο Κύριος·

Διο κηρύξατε τοις κήρυξιν αυτού μαθηταίς

Εις την Γαλιλαίαν δραμείν

Και όψεσθαι αυτόν αναστάντα εκ νεκρών,

Ως ζωοδότην και Κύριον».

   Και πάλι λοιπόν την Κυριακή των Μυροφόρων θα δοξολογηθεί ο νικητής του θανάτου και του Άδου.Ο νεκρός – το βεβαιώνουν ο Ιωσήφ και ο Νικόδημος,που έγινε ζων – το βεβαιώνουν οι μυροφόρες.«Η ζωή η αθάνατος» που κατέβη στο βασίλειο του Άδη και τον ενέκρωσε με το ανέσπερο φως Του,με την αστραπή της Θεότητός Του.Αυτός που που ανέστησε τους πεθαμένους από τα σκοτεινά μνήματα.Ο ζωοδότης,που με την ανάστασή Του σύναψε σε ατελεύτητο δοξολογία τις δυνάμεις των ουρανών και τους λαούς της γης.Αυτός που πέθανε και κατέβη στον Άδη,για να μας ανεβάσει με την έγερσή Του στους ουρανούς.

   Αυτό ακριβώς ψάλλει ο υμνωδός του αναστάσιμου απολυτικίου,που θα ακουσθεί την Κυριακή αυτή στους ναούς μας:

«Ότε κατήλθες προς τον θάνατον,

η ζωή η αθάνατος,

τότε τον Άδην ενέκρωσας

τη αστραπή της Θεότητος·

ότε δε και τους τεθνεώτας

εκ των καταχθονίων ανέστησας,

πάσαι αι δυνάμεις

των επουρανίων εκραύγαζον·

Ζωοδότα Χριστέ ο Θεός ημών,

δόξα σοι».

(''Λογική λατρεία'' - Ιωάννης Φουντούλης)

Κυριακή του Θωμά

''Ο Κύριός μου και ο Θεός μου''

      ''Της αναστάσεως του Κυρίου το χαρμόσυνο άγγελμα εδόνησε κατά του μεσονύκτιο του Πάσχα την ήσυχη εαρινή νύκτα.Το ακούσαμε και πάλι με σκιρτήματα χαράς κάτω από τον έναστρο ουρανό στα προαύλια των ναών μας.Οι λόγοι του λευκοφόρου άγγελου «Ηγέρθη,ουκ έστιν ώδε» επαναλήφθηκαν από τα στόματα των αρχιερέων και των ιερέων μας και τα χείλη μας έψαλαν τον θριαμβευτικό ύμνο «Χριστός ανέστη εκ νεκρών,θανάτω θάνατον πατήσαν».Και εμείς,«οι εν τοις μνήμασι»,οι συνταφέντες με τον Κύριο,μαζί με τους απ’αιώνος κατεχομένους στα δεσμά του Άδου,νοιώσαμε το σκίρτημα της νέας  ζωής.

   

   Σ’αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται η πεμπτουσία του Χριστιανισμού.Γι’αυτό και το γεγονός της Αναστάσεως αποτελεί το κεντρικό θέμα της λατρείας μας,το θέμα του Πάσχα αλλά και όλων των Κυριακών του έτους.Ο Χριστιανισμός στηρίζεται επάνω στον κενό τάφο του Κυρίου.

   

   Ο πανηγυρισμός του Πάσχα συνεχίζεται καθ’όλη την εβδομάδα που το ακολουθεί,την Διακαινήσιμο,την νέα εβδομάδα.Όλη αυτή λογίζεται ως μια πασχάλιος ημέρα,κατά την οποία «αυτήν την ζωηφόρον ανάστασιν εορτάζομεν του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού»,κατά το συναξάριο.Και η εβδομάδα κατακλείεται με την όγδοη ημέρα,την Νέα Κυριακή,την άλλως λεγόμενη Κυριακή του Θώμα ή του Αντίπασχα.Αυτή είναι ο τύπος της όγδοης ημέρας του μέλλοντος αιώνος,«ότι εις εικόνα τάττεται της απεράντου εκείνης ημέρας,της εν τω μέλλοντι αιώνι,ήτις και πρώτη και μια έσται πάντως,μη νυκτί διακοπτόμενη»,κατά το συναξάριο.

   

   Δεν είναι όμως η Κυριακή του Θωμά εξεικόνισμα του μέλλοντος αιώνος απλώς και μόνο γιατί είναι η όγδοη ημέρα από του Πάσχα.Αλλά και γιατί είναι η ημέρα της παρουσίας του Χριστού στο μέσον του κύκλου των ένδεκα μαθητών,της διαπιστώσεως του γεγονότος της αναστάσεως,της άρσεως κάθε αμφιβολίας,της προσωπικής κοινωνίας και της ψηλαφήσεως του αναστάντος.Ακριβώς δε η παρουσία αυτή και η ψηλάφησις είναι τύπος της αιωνίου παρουσάς του Χριστού κατά τον μέλλοντα αιώνα εν τω μέσω της Εκκλησίας Του.Τότε τίποτε δεν θα εμποδίζει την ποθητή θέα του Θεού,του Χριστού,και την προσωπική επικοινωνία με αυτόν.Τότε τα φράγματα της δυσπιστίας θα πέσουν και μαζί με τον Θωμά ο λαός του Θεού θα ομολογεί την σωτήριο ομολογία:«Ο Κύριός μου και ο Θεός μου».

   

   Από την υμνογραφία της εορτής σταχυολογούμε το δοξαστικό του εσπερινού.Αναφέρεται στην είσοδο του Χριστού κεκλεισμένων των θυρών κατά την Κυριακή του Πάσχα στο υπερώο της Σιών.Ο Θωμάς απουσίαζε και με δυσπιστία εκφράζεται για το γεγονός της Αναστάσεως.Θέλει για να βεβαιωθεί να δει με τα ίδια του τα μάτια τον Κύριο.Να δει την πλευρά,από την οποία έρρευσε το αίμα και το ύδωρ,ο τύπος του βαπτίσματος.Να δει την πληγή,από την οποία ιάθηκε η μεγάλη πληγή,ο άνθρωπος.Να δει ότι ο αναστάς δεν είναι πνεύμα,φάντασμα,αλλά άνθρωπος με σάρκα και οστά.Και αυτόν τον αναστάντα Κύριο,που κάτησε τον θάνατο και πληροφόρησε την αλήθεια της αναστάσεως Του στον δύσπιστο Θωμά δοξολογεί ο ποιητής του ύμνου.

«Τών θυρών κεκλεισμένων, επέστης Χριστέ πρός τούς Μαθητάς, Τότε ο Θωμάς, οικονομικώς ουχ

ευρέθη μετ' αυτών, έλεγε γάρ, ου μή πιστεύσω, εάν μή ίδω καγώ τόν Δεσπότην, ίδω τήν πλευράν,

όθεν εξήλθε τό αίμα, τό ύδωρ, τό βάπτισμα, ίδω τήν πληγήν, εξ ής ιάθη τό μέγα τραύμα ο

άνθρωπος, ίδω, πώς ουκ ήν, ως πνεύμα, αλλά σάρξ καί οστέα, ο τόν θάνατον πατήσας, καί

Θωμάν πληροφορήσας, Κύριε, δόξα σοι.»

   Και κλείνουμε με την ενάτη ωδή του κανόνος της ημέρας,ποίημα του Ιωάννου Δαμασκηνού.Ο ειρμός δοξολογεί την Θεοτόκο,την μητέρα του Αναστάντος.Τα τρία τροπάρια αναφέρονται στην εμφάνιση του Χριστού στους μαθητές,στην ψηλάφηση του Θωμά και στην βεβαίωση της θείας αναστάσεως.Είναι από τα ωραιότερα τροπάρια της Νέας Κυριακής:

«Σε την φαεινήν λαμπάδα

και μητέρα του Θεού,

την αρίζηλον δόξαν

και ανωτέραν πάντων των ποιημάτων,

εν ύμνοις μεγαλύνομεν».

«Σου την φαεινήν ημέραν

και υπέρλαμπρον,Χριστέ,

την ολόφωτον χάριν,

εν η ωραίος κάλλει τοις μαθηταίς σου

επέστης,μεγαλύνομεν».

«Σε τον χοϊκή παλάμη

ψηλαφώμενον πλευράν

και μη φλέξαντα ταύτην

πυρί τω της αΰλου θείας ουσίας,

εν ύμνοις μεγαλύνομεν».

«Σε τον ως Θεόν εκ τάφου

Αναστάντα Χριστόν,

ου βλεφάροις ιδόντες,

αλλά καρδίας πόθω πεπιστευκότες,

εν ύμνοις μεγαλύνομεν».

(''Λογική Λατρεία''- Ιωάννης Φουντούλης)