Εν ᾗ κατέπαυσεν ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ, ὁ Μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ

Σήμερον ὁ ᾍδης στένων βοᾷ, κατεπόθη μου τὸ κράτος, ὁ ποιμὴν ἐσταυρώθη, καὶ τὸν Ἀδὰμ ἀνέστησεν, ὧνπερ ἐβασίλευον ἐστέρημαι, καὶ οὓς κατέπιον ἰσχύσας, πάντας ἐξήμεσα, ἐκένωσε τοὺς τάφους ὁ σταυρωθείς, οὐκ ἰσχύει τοῦ θανάτου τὸ κράτος. Δόξα Κύριε τῷ Σταυρῷ σου, καὶ τῇ ἀναστάσει σου

''Ήλπιζε (ο Διάβολος) δε ότι με τον θάνατό Του θα κρατούσε και την ψυχή του κατάκλειστη στον άδη,όπως και τις ψυχές όλων των ανθρώπων από τους αιώνες.

Έτσι εξαπατήθηκε ο απατεών,όταν προσέβαλε το παθητό και θνητό της σαρκός του Χριστού,κι έφερε ακουσίως το φως στους σκοτεινούς και φοβερούς κρυψώνες του κι έστησε τον δοτήρα της ζωής στις τυραννούμενες από αυτόν ψυχές λόγω της νοητής νεκρώσεως.Όχι μόνο αυτό δε,αλλά και ανέμιξε με τους αποθαμένους το σώμα που είναι παρεκτικό της αναστάσεως και της αθανασίας,σπεύδοντας να το παραδώσει σε θάνατο και ταφή.

Ο δε Κύριος μπορούσε μεν να αντικρούσει κι αυτές τις επιβουλές του,αλλά δεν θέλησε,θέλησε δε μάλλον να υποστεί το πάθος για χάρη μας,για το οποίο έγινε θεάνθρωπος.''

Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς

Φιλοκαλικά #1

54. Ω βάθος πλούτου, σοφίας και φιλανθρωπίας του Θεού(Ρωμ. 11, 33)! Αν δεν υπήρχε θάνατος και αν το ανθρώπινο γένος δεν ήταν τώρα θνητό και πριν από το θάνατο —γιατί είναι από ρίζα θνητή—, δεν θα αποκτούσαμε στην πράξη (μέσω του Χριστού) την απαρχή της αθανασίας μας, δε θα είχαμε ανακληθεί στον ουρανό, δε θα είχε ενθρονιστεί η ανθρώπινη φύση στα δεξιά της θείας Μεγαλοσύνης στους ουρανούς(Εβρ. 8, 1), πιο πάνω από κάθε αγγελική αρχή και εξουσία. Έτσι ξέρει ο Θεός να μετατρέπει από φιλανθρωπία στο καλύτερο τα ολισθήματα της αυτεξούσιας παρεκτροπής μας, με τη σοφία και τη δύναμή Του.

55. Πολλοί κατηγορούν τον Αδάμ, πόσο εύκολα πείσθηκε στη συμβουλή του πονηρού και αθέτησε τη θεϊκή εντολή και προξένησε έτσι σ' εμάς το θάνατο. Αλλά δεν είναι το ίδιο να θελήσει κανείς, χωρίς να ξέρει, να γευθεί ένα φαρμακερό χόρτο, με το να θέλει να τρώει από αυτό ενώ έμαθε από τη δοκιμή ότι είναι θανάσιμο. Εκείνος που παίρνει το δηλητήριο ενώ έχει πείρα, κι έτσι φέρνει ελεεινά το θάνατο στον εαυτό του, είναι περισσότερο αξιοκατηγόρητος από εκείνον που κάνει και παθαίνει τούτο επειδή δεν ξέρει. Γι' αυτό και ο καθένας από μάς, είναι περισσότερο από τον Αδάμ άξιος κατηγορίας και καταδίκης. Μήπως όμως πείτε ότι δεν είναι σ' εμάς εκείνο το δένδρο; Και ότι του Θεού η εντολή δεν αφορά σ' εμάς, απαγορεύοντάς μας να φάμε απ' αυτό; Αυτό το ίδιο ακριβώς το δένδρο ίσως δεν είναι σ' εμάς. Αλλά η εντολή του Θεού είναι και τώρα παρούσα σ' εμάς. Και εκείνους που υπακούνε σ' αυτήν και ζουν σύμφωνα με αυτήν, τους ελευθερώνει από την ευθύνη και των δικών τους αμαρτημάτων και από την προγονική κατάρα και καταδίκη. Εκείνοι όμως που και τώρα την παραβαίνουν και αντί γι' αυτή προτιμούν την εισήγηση και συμβουλή του πονηρού, είναι αδύνατο να μην ξεπέσουν από εκείνη τη ζωή και τη διαγωγή του Παραδείσου και να μη ριχτούν στη γέεννα του αιωνίου πυρός που απείλησε ο Θεός.

56. Ποιά είναι λοιπόν τώρα η εντολή του Θεού που αφορά σ' εμάς; Η μετάνοια. Και η ανακεφαλαίωση αυτής είναι να μην εγγίζομε πλέον τα απαγορευμένα. Αφού λοιπόν εκδιωχθήκαμε από τον τόπο εκείνο της θεϊκής τρυφής και αποκλειστήκαμε δίκαια από τον Παράδεισο και γκρεμιστήκαμε σ' αυτό το βάραθρο και καταδικαστήκαμε να συγκατοικούμε και να ζούμε μαζί με τα άλογα ζώα και χάσαμε πιά κάθε ελπίδα —όσο εξαρτάται από μας— να επιστρέψομε στόν Παράδεισο, Αυτός ο ίδιος που επέβαλε τότε τη δίκαιη τιμωρία, ή μάλλον που επέτρεψε δίκαια να μας έρθει, τώρα από υπερβολή αγαθότητας, από πολλή ευσπλαχνία, για χάρη μας κατέβηκε μέχρι εμάς. Και αφού ευδόκησε να γίνει όπως εμείς άνθρωπος, αλλά χωρίς αμαρτία, για να ξαναδιδάξει και να σώσει ως όμοιος τον όμοιο, μας έδωσε την σωτήρια συμβουλή και εντολή της μετάνοιας, λέγοντάς μας: «Μετανοείτε, γιατί έφτασε η βασιλεία των ουρανών»(Ματθ. 4, 17). Πριν από την ενανθρώπηση του Λόγου του Θεού, όσο απέχει ο ουρανός από τη γη, τόσο απείχε από μάς η βασιλεία των ουρανών. Αφού όμως ο Βασιλιάς των ουρανών ήρθε και ευδόκησε να ενωθεί με μας, έφτασε σ' όλους μας η βασιλεία των ουρανών.

Φιλοκαλία,τόμος Δ' ( ''150 φυσικά, θεολογικά, ηθικά και πρακτικά κεφάλαια'' )

Η Ανάληψη του Ιησού Χριστού

Οὕτω γέγραπται καὶ οὕτως ἔδει παθεῖν τὸν Χριστὸν καὶ ἀναστῆναι ἐκ νεκρῶν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ,καὶ κηρυχθῆναι ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ μετάνοιαν καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν εἰς πάντα τὰ ἔθνη

   «Βλέπετε αυτή τη κοινή για μας εορτή και ευφροσύνη, την οποία ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός εχάρισε με την ανάσταση και ανάληψή του στους πιστούς; Επήγασε από θλίψη.

   Βλέπετε αυτή τη ζωή, μάλλον δε την αθανασία; Επιφάνηκε σε μας από θάνατο.

   Βλέπετε το ουράνιο ύψος, στο οποίο ανέβηκε κατά την ανύψωσή του ο Κύριος και την υπερδεδοξασμένη δόξα που δοξάσθηκε κατά σάρκα; Το πέτυχε με τη ταπείνωση και την αδοξία. Όπως λέγει ο απόστολος γι' αυτόν, «εταπείνωσε τον εαυτό του γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, και μάλιστα σταυρικού θανάτου, γι' αυτό κι' ο Θεός τον υπερύψωσε και του χάρισε όνομα ανώτερο από κάθε όνομα, ώστε στο όνομα του Ιησού να καμφθεί κάθε γόνατο επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων και να διακηρύξει κάθε γλώσσα ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Κύριος σε δόξα Θεού Πατρός».(Φιλιπ. 2: 8-11).

   Εάν λοιπόν ο Θεός υπερύψωσε το Χριστό του για το λόγο ότι ταπεινώθηκε, ότι ατιμάσθηκε, ότι πειράσθηκε, ότι υπέμεινε επονείδιστο σταυρό και θάνατο για χάρη μας, πως θα σώσει και θα δοξάσει και θα ανυψώσει εμάς, αν δεν επιλέξωμε τη ταπείνωση, αν δεν δείξουμε τη προς τους ομοφύλους αγάπη, αν δεν ανακτήσωμε τις ψυχές μας δια της υπομονής των πειρασμών, αν δεν ακολουθούμε δια της στενής πύλης και οδού, που οδηγεί στην αιώνια ζωή, τον σωτηρίως καθοδηγήσαντα σ' αυτήν; «διότι, και ο Χριστός έπαθε για μας, αφήνοντάς μας υπογραμμό (παράδειγμα), για να παρακολουθήσουμε τα ίχνη του». (Α' Πέτρ. 2:21).

   Η ενυπόστατος Σοφία του υψίστου Πατρός, ο προαιώνιος Λόγος, που από φιλανθρωπία ενώθηκε μ' εμάς και μας συναναστράφηκε, ανέδειξε τώρα εμπράκτως μια εορτή πολύ ανώτερη και από αυτή την υπεροχή. Γιατί τώρα γιορτάζουμε τη διάβαση, της σ' αυτόν ευρισκομένης φύσεώς μας, όχι από τα υπόγεια προς την επιφάνεια της γης, αλλά από τη γη προς τον ουρανό του ουρανού και προς τον πέρα από αυτόν θρόνο του δεσπότη των πάντων.

   Σήμερα ο Κύριος όχι μόνο στάθηκε, όπως μετά την ανάσταση, στο μέσο των μαθητών του, αλλά και αποχωρίσθηκε από αυτούς και, ενώ τον έβλεπαν, αναλήφθηκε στον ουρανό και εισήλθε στ' αληθινά άγια των αγίων «και εκάθησε στα δεξιά του Πατρός πάνω από κάθε αρχή και εξουσία και από κάθε όνομα και αξίωμα, που γνωρίζεται και ονομάζεται είτε στον παρόντα είτε στον μέλλοντα αιώνα».(Εφ. 1:20)

   Γιατί λοιπόν στάθηκε στο μέσο τους κι' έπειτα τους συνόδευσε; «Τους εξήγαγε, λέγει, έξω έως τη Βηθανία», αλλά «και αφού σήκωσε τα χέρια του, τους ευλόγησε». (Λουκά 24:50). Το έκαμε για να επιδείξει τον εαυτό του ολόκληρο σώο και αβλαβή, για να παρουσιάσει τα πόδια υγιή και βαδίζοντα σταθερά, αυτά που υπέστησαν τα τρυπήματα των καρφιών, τα ομοίως επί του σταυρού καρφωμένα χέρια, την ίδια τη λογχισμένη πλευρά, αν έφεραν πάνω τους, τους τύπους των πληγών, προς διαπίστωση του σωτηριώδους πάθους.

   Εγώ δε νομίζω ότι δια του «στάθηκε στο μέσο των μαθητών» δεικνύεται και το ότι αυτοί στηρίχθηκαν στη πίστη προς αυτόν, με αυτή τη φανέρωση και ευλογία του. Γιατί δεν στάθηκε μόνο στο μέσο όλων αυτών, αλλά και στο μέσο της καρδιάς του καθενός, γιατί από εκείνη την ώρα οι απόστολοι του Κυρίου έγιναν σταθεροί και αμετακίνητοι.

   Στάθηκε λοιπόν στο μέσο τους και τους λέγει, «ειρήνη σε σας», τούτη τη γλυκιά και σημαντική και συνηθισμένη του προσφώνηση. Την διπλή ειρήνη, προς το Θεό που είναι γέννημα της ευσέβειας και αυτή που έχουμε οι άνθρωποι μεταξύ μας. Και καθώς τους είδε φοβισμένους και ταραγμένους από την ανέλπιστη και παράδοξη θέα, γιατί νόμισαν ότι βλέπουν πνεύμα - φάντασμα, αυτός τους ανέφερε πάλι τους διαλογισμούς της καρδιάς των, και αφού έδειξε ότι είναι αυτός ο ίδιος, πρότεινε τη διαβεβαίωση δια της εξετάσεως και ψηλαφήσεως. Ζήτησε φαγώσιμο, όχι γιατί είχε ανάγκη τροφής, αλλά για επιβεβαίωση της αναστάσεώς του.

   Έφαγε δε μέρος ψητού ψαριού και μέλι από κηρύθρα, που είναι και αυτά σύμβολα του μυστηρίου του. Δηλαδή ο Λόγος του Θεού ένωσε στον εαυτό του καθ' υπόσταση τη φύση μας, που σαν ιχθύς κολυμπούσε στην υγρότητα του ηδονικού και εμπαθούς βίου, και την καθάρισε με το απρόσιτο πυρ της Θεότητός του. Με κηρύθρα δε μελισσιού μοιάζει η φύση μας γιατί κατέχει το λογικό θησαυρό τοποθετημένο στο σώμα σαν μέλι στη κηρύθρα. Τρώγει από αυτά ευχαρίστως γιατί καθιστά φαγητό του τη σωτηρία του καθενός από τους μετέχοντας της φύσεως. Δεν τρώει ολόκληρο, αλλά μέρος «από κηρύθρα μέλι» επειδή δεν πίστευσαν όλοι και δεν το παίρνει μόνος του, αλλά προσφέρεται από τους μαθητές, γιατί του φέρνουν μόνο τους πιστεύοντες σ' αυτόν, χωρίζοντάς τους από τους απίστους.

   Κατόπιν τους υπενθύμισε τους λόγους του πριν το πάθος, που όλοι πραγματοποιήθηκαν. Τους υποσχέθηκε να τους στείλει το άγιο Πνεύμα, τους είπε να καθίσουν στην Ιερουσαλήμ μέχρι να λάβουν δύναμη από ψηλά. Μετά τη συζήτηση ο Κύριος τους έβγαλε από το σπίτι και τους οδήγησε έως τη Βηθανία και αφού τους ευλόγησε, όπως αναφέραμε, αποχωρίσθηκε από αυτούς και ανυψώθηκε προς τον ουρανό, χρησιμοποιώντας νεφέλη σαν όχημα και ανήλθε ενδόξως στους ουρανούς, στα δεξιά της μεγαλοσύνης του Πατρός, καθιστώντας ομόθρονο το φύραμά μας.

   Καθώς οι Απόστολοι δεν σταματούσαν να κοιτάζουν τον ουρανό, με τη φροντίδα των αγγέλων πληροφορούνται ότι έτσι θα έλθει πάλι από τον ουρανό και «θα τον ιδούν όλες οι φυλές της γης, να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού». (Ματθ. 24: 30). Τότε οι μαθητές αφού προσκύνησαν από το Όρος των Ελαιών, από όπου αναλήφθηκε ο Κύριος, επέστρεψαν στην Ιερουσαλήμ χαρούμενοι, αινώντας και ευλογώντας το Θεό και αναμένοντες την επιδημία του θείου Πνεύματος.

   Όπως λοιπόν εκείνος έζησε και απεβίωσε, αναστήθηκε και αναλήφθηκε, έτσι κι' εμείς ζούμε και πεθαίνουμε και θα αναστηθούμε όλοι. Την ανάληψη όμως δεν θα πετύχουμε όλοι, αλλά μόνο εκείνοι για τους οποίους ζωή είναι ο Χριστός και ο θάνατος είναι κέρδος, όσοι προ του θανάτου σταύρωσαν την αμαρτία δια της μετανοίας, μόνο αυτοί θα αναληφθούν μετά την κοινή ανάσταση σε νεφέλες προς συνάντηση του Κυρίου στον αέρα. (Α' Θεσ. 4:17).

   Ας έρθουμε στο υπερώο μας, στο νου μας προσευχόμενοι, ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας για να πετύχουμε την επιδημία του Παρακλήτου και να προσκυνήσουμε Πατέρα και Υιό και άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Γένοιτο».

   (Το κείμενο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά είναι από τον Ορθόδοξο Συναξαριστή ενώ παρατίθεται απόσπασμα από το βιβλίο ''Λογική Λατρεία'' του Ιωάννη Φουντούλη για την Ανάληψη του Κυρίου που μπορείτε να το κατεβάσετε ελεύθερα.)

Δόξα στον Αναληφθέντα Κύριό μας!

Κυριακή της Σαμαρείτιδος

οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ σωτὴρ τοῦ κόσμου

''Η Σαμαρείτιδα καθώς άκουσε από το Χριστό αυτά τα εξαίσια και θεοπρεπή λόγια, αναπτερωμένη, μνημονεύει τον προσδοκώμενο και ποθούμενο Μεσσία, τον λεγόμενο Χριστό που όταν έρθει θα μας τα διδάξει όλα. Βλέπετε πως ήταν ετοιμότατη για την πίστη; Από που θα γνώριζε τούτο, αν δεν είχε μελετήσει τα προφητικά βιβλία με πολλή σύνεση; Έτσι προλαβαίνει περί του Χριστού ότι θα διδάξει όλη την αλήθεια. Μόλις την είδε ο Κύριος τόσο θερμή της λέγει απροκάλυπτα: Εγώ είμαι ο Χριστός, που σου μιλώ. Εκείνη γίνεται αμέσως εκλεκτή ευαγγελίστρια και αφήνοντας τη υδρία και το σπίτι της τρέχει και παρασύρει όλους τους Σαμαρείτες πρός το Χριστό και αργότερα με τον υπόλοιπο φωτοειδή βίο της (ως Αγία Φωτεινή) σφραγίζει με το μαρτύριο την αγάπη της προς τον Κύριο.''

Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς

   Της πέμπτης Κυριακής από το Πάσχα πάλι το εορτολογικό θέμα δίδεται από το ευαγγελικό ανάγνωσμα,που αναφέρεται στον διάλογο του Χριστού με την Σαμαρείτιδα.Είναι από τα εκλεκτότερα κομμάτια του Ευαγγελίου.Στον διάλογό Του με την ταπεινή γυναίκα της Σαμαρείας ο Κύριος βρίσκει την ευκαιρία να αποκαλύψει τις πιο υψηλές αλήθειες.Την ιδιότητά Του ως Μεσσίου,τον τρόπο της αληθινής λατρείας,την δροσιστική δύναμη της χάριτός Του.Και πάλι στο δοξαστικό των αίνων κατά αριστοτεχνικό τρόπο σκιαγραφείται το ιερό επεισόδιο:

«Η πηγή της ζωαρχίας,

Ιησούς ο Σωτήρ ημών,

επί την πηγήν επιστάς

του πατριάρχου Ιακώβ,

πιείν εζήτει ύδωρ

παρά γυναικός Σαμαρείτιδος.

Της δε το ακοινώνητον

των Ιουδαίων προσειπούσης,

ο σοφός δημιουργός

μετοχετεύει αυτήν

ταις γλυκείαις προσρήσεσιν

μάλλον προς αίτησιν του αϊδίου ύδατος.

Ο και λαβούσα

τοις πάσιν εκήρυξεν ειπούσα·

Δεύτε,ίδετε

των κρυπτών γνώστην και Θεόν,

παραγενόμενον σαρκί

δια το σώσαι τον άνθρωπον».

(''Λογική λατρεία'' - Ιωάννης Φουντούλης)

(Το κείμενο του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά από τον Ορθόδοξο Συναξαριστή)

"Φωτισόν Μου Το Σκότος! Φωτισόν Μου Το Σκότος!" (Αγ. Γρηγόριος ο Παλαμάς)

(Αναδημοσίευση από Πατερική Θεολογία)

"Φωτισόν Μου Το Σκότος! Φωτισόν Μου Το Σκότος!"    

       

     Ήταν Άνοιξη του 1317, όταν έφτασε ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς στον ποθούμενο σε αυτόν Άθωνα. Υποτάσσεται στον διάσημο ησυχαστή Νικόδημο, ο οποίος ζούσε τότε έξω από την Λαύρα του Βατοπεδίου. Ο Νικόδημος, ήταν γενναίος και θαυμαστός Μοναχός κατά την πράξη και θεωρία· γνωστός σ’ ολόκληρο το Άγιον Όρος για την αρετή του όταν ακόμη ασκούνταν ανατολικά της Χρυσούπολης, στο όρος το λεγόμενο «τοῦ Αὐξεντίου».

     Ο θείος Γρηγόριος, κείρεται Μοναχός. Μετά την μοναχική του ομολογία, παραδίδεται ολοκληρωτικά στην άσκηση και τις πνευματικές θεωρίες, στην νίψη του νου και στην αδιάλειπτη νοερά προσευχή. Ο Πατριάρχης Φιλόθεος αφηγείται, ότι, άμεση προστάτιδά του είχε την Θεομήτορα. Πάντοτε σε Αυτήν απέβλεπε. Αυτήν, είχε προ των οφθαλμών του. Την δική Της βοήθεια επιζητούσε. Αυτήν, εξ αρχής, πρόφερε στους λόγους και τις προσευχές του. Και κάτω από την δική Της σκέπη και χειραγωγία, εμπιστεύθηκε ψυχή τε και σώματι τον εαυτό του.

     Είχαν περάσει δύο χρόνια· χρόνια, δακρύων και πνευματικών στεναγμών. Μυστικά, στις προσευχές του, φώναζε από βαθέων:

     –«Φώτισόν μου τὸ σκότος! Φώτισόν μου τὸ σκότος!».

     Βαθύς και πνευματικός, ο λόγος αυτός! Όταν ο θείος Γρηγόριος κραύγαζε αλάλητα προς τον Ουρανό, τότε τον επισκεπτόταν ο Θεός. Από το ένα μέρος έβλεπε το φως του Θεού, και από το άλλο την ανθρώπινη ένδεια. Και έκλαιγε ζητώντας συνεχώς φως, μόνο φως. Για να φωτιστεί το «σκότος» του.

     Ακόρεστη είναι η επιθυμία του θείου φωτός. Όσο κανείς το απολαμβάνει, τόσο περισσότερο διαφλέγεται από αυτό. Γιατί, αν και η ανθρώπινη ψυχή είναι πεπερασμένης φύσεως, όμως οι εφέσεις της είναι άπειρες. Και ενώ λούζεσαι μέσα στο φως, πάλι θρηνείς με τα συνταρακτικά αυτά ρήματα:

     –«Φώτισόν μου τὸ σκότος! Φώτισόν μου τὸ σκότος!».

     Κάποτε, όταν ήταν μόνος ο Γρηγόριος, έχοντας μέσα στην ιερή του ησυχία όλη του την προσοχή προς τον Θεό, είδε όχι στ’ όνειρό του αλλά στον ξύπνιο του, έναν θείο άνδρα να στέκεται μπροστά στα μάτια του, που, όπως λένε, ήταν ο κορυφαίος των Ευαγγελιστών, ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος. Εξεπλάγη ο Γρηγόριος. Τον οποίον, βλέποντας ιλαρώς ο έμπιστος Φίλος και επιστήθιος Μαθητής του Χριστού, Ιωάννης, διέλυσε αμέσως τον φόβο του και του λέει: «Ήρθα σταλμένος από την Υπεραγία Δέσποινα να σε ρωτήσω το εξής· γιατί, νύχτα και μέρα και, σχεδόν όλες τις ώρες, δεν παύεις από του να φωνάζεις:

     –‘‘Φώτισόν μου τὸ σκότος! Φώτισόν μου τὸ σκότος!’’;».

     Ο καλός Γρηγόριος, αποκρίθηκε με ταπείνωση: «Και, τί άλλο, πρέπει να ζητώ από τον Θεό, όταν προσεύχομαι, εγώ που είμαι άνθρωπος ατελής και γεμάτος πάθη, εκτός από τον θείο φωτισμό για να βλέπω και να πράττω το σωτήριο Εκείνου θέλημα;».

Είπε, τότε, ο «ἠγαπημένος» Μαθητής του Κυρίου: «Η Δέσποινα των απάντων, δια μέσου εμού του δούλου Της, ορίζει: ‘‘Τόσο αυτή, όσο και εγώ, από εδώ και πέρα, θα σου είμαστε βοηθοί στην ζωή σου!’’».

Ρωτάει, πάλι, ο Γρηγόριος: «Και, πού λοιπόν έχω να απολαύσω τα αγαθά αυτής της βοηθείας; Στην παρούσα ή στην μέλλουσα ζωή;». Και ο Ευαγγελιστής των μεγάλων και υψηλών ειδήσεων, απάντησε: «Όπως ήδη γνωρίζεις από πριν, έτσι και τώρα, τόσο εδώ σε αυτήν την ζωή, όσο και στην μέλλουσα».

Και αφού είπε αυτά ο θείος Ιωάννης, χάθηκε από τα μάτια του Γρηγορίου. Η καρδιά του οποίου, γέμισε από φως και ευφροσύνη για τις προς αυτόν δωρεές και υποσχέσεις της Θεομήτορος.

     Όλα τα ανωτέρω, τα έμαθε ο Πατριάρχης Φιλόθεος από τον μετέπειτα μαθητή του Αγίου, κάποιον ονόματι Δωρόθεο, προς τον οποίον και τα διηγήθηκε ο ίδιος ο Άγιος. Είπε, μάλιστα, ο Άγιος Γρηγόριος σε αυτόν (τον Δωρόθεο), ότι, «ήδη, από το πατρικό μου σπίτι όταν ήμουν ακόμη, εκεί στο παλάτι όπου ανατρεφόμουν, μαθητεύοντας στην εγκόσμια θύραθεν παιδεία, πριν καν αφήσω και εγκαταλείψω τον κόσμο, είχα στην ζωή μου ιδιαίτερη και άμεση προστάτιδα την Κυρία Θεοτόκο. Γι’ αυτό και, κάθε μέρα, πριν ακόμη ξημερώσει, το πρώτο και αναγκαιότερο απ’ όλα τα έργα μου, ήταν μονάχα αυτό: Να σταθώ μπροστά στην Αγία Εικόνα Της και να πω, με κατάνυξη και με μεγάλη συντριβή της καρδιάς μου, εκείνη την ιερή ευχή της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας, ευχή που είναι γεμάτη από μετάνοια και εξομολόγηση και συντετριμμένη δέηση:

     ‘‘Δέσποινα, Δέσποινα!

     Μὴ ἐγκαταλείπῃς με!’’»…

[Μοναχού Θεοκλήτου Διονυσιάτου (1916–2006): «Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς (Ο Βίος και η Θεολογία του, 1296–1359)», κεφ. 3ο, σελ. 20–22, Β΄ έκδοσις, Θεσ/νίκη 1984.]

Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς: ''Αυτός είναι ο αληθινός Θεός''

  ''Ο Κύριος,ο Θεός σου,είναι ένας Κύριος (Δευτ. 6:4),που αναγνωρίζεται ως Πατέρας,Υιός και Άγιο Πνεύμα.Ο Πατέρας είναι αγέννητος.Ο Υιός έχει γεννηθεί από τον Πατέρα ανάρχως,αχρόνως και απαθώς,ως Λόγος,και έχει ονομαστεί Χριστός,επειδή έχρισε από τον εαυτό Του την ανθρώπινη φύση που πήρε από μας.Το Άγιο Πνεύμα προέρχεται από τον Πατέρα,όχι όμως με γέννηση,αλλά με εκπόρευση.Αυτός είναι ο μόνος Θεός,Αυτός είναι ο αληθινός Θεός,ο ένας Κύριος σε τρεις υποστάσεις,που δεν διαιρείται ως προς τη φύση,τη βουλή,τη δόξα,τη δύναμη,την ενέργεια και όλα τα γνωρίσματα της θεότητος.

  Αυτόν,τον ένα Τριαδικό Θεό,μόνο θ'αγαπήσεις και Αυτόν μόνο θα λατρέψεις μ'όλη τη διάνοιά σου και μ'όλη την καρδιά σου και μ'όλη την δύναμή σου.Και θα είναι τα λόγια Του και τα προστάγματά Του μέσα στην καρδιά σου,για να πράττεις και να τα μελετάς και να τα λες όταν κάθεσαι,όταν βαδίζεις,όταν βρίσκεται στο κρεβάτι,όταν σηκώνεσαι.Να θυμάσαι αδιάκοπα τον Κύριο,το Θεό σου.Αυτόν μονάχα να φοβάσαι.Μήτ'Εκείνον μήτε τις εντολές του να λησμονήσεις.Έτσι θα σου δώσει δύναμη να κάνεις το θέλημά Του.Γιατί δεν ζητάει από σένα τίποτ'άλλο,παρά να Του είσαι αφοσιωμένος και να Τον αγαπάς και να βαδίζεις στους δρόμους όλων των εντολών Του.Αυτός είναι το καύχημά σου και Αυτός είναι ο Θεός σου.''

(''Δεκάλογος της κατά Χριστόν νομοθεσίας'' - ''Φωνή των Πατέρων'',Ιερά Μονή Παρακλήτου Ωρωπού)

Η Ώρα της Κτίσης του Θεού

Εν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν

   Η σημερινή ημέρα είναι ''σημαδεμένη'' από μια παγκόσμια οικολογική πρωτοβουλία.Η ''Ώρα της Γης'' είναι ένα διεθνές κίνημα οικολογικού σκοπού με μια πολύ απλή παρότρυνση:ο κάθε άνθρωπος που θέλει και μπορεί,να κλείσει όλα τα φώτα του σπιτιού του από τις 20.30 (ώρα Ελλάδος) μέχρι και τις 21.30.Η φιλοσοφία πίσω από αυτή την κίνηση είναι πως πέρα από τα οφέλη που θα αποκομίσει έστω και για λίγο ο πλανήτης από την εξοικονόμηση διοξειδίου του άνθρακα,οι άνθρωποι θα μπορέσουν να κάνουν ένα πρώτο βήμα στην καλλιέργεια οικολογικής συνείδησης για την προστασία της Γης.Καλό είναι παράλληλα να θυμόμαστε πως μπορεί για εμάς τους ανθρώπους μονάχα μια ώρα να είναι αφιερωμένη στη Γη (και ίσως και λιγότερη για τους συνανθρώπους μας),για τον Θεό όμως κάθε ώρα από την αρχή του χρόνου μέχρι και τώρα είναι δοσμένη στην Γη και σ'όλους τους ανθρώπους.Ας προσπαθήσουμε τουλάχιστον να Τον ακολουθήσουμε και για τη Γη και για τους συνανθρώπους μας Τα υπόλοιπα τα λένε οι Πατέρες μας;

Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς

   Η δημιουργική αρχή είναι μία,ο Πατήρ και ο Υιός και το άγιον Πνεύμα.Όταν λοιπόν λέγωμεν εκ του Θεού τα εκ του μη όντος παραχθέντα,την αγαθότητα δια της οποίας έλαβον ύπαρξιν,και την εγγενή χάριν δια της οποίας μετέσχον καταλλήλως της ευζωΐας και την επιγενομένην ύστερα χάριν δια της οποίας τα διαπεσόντα επανήλθον εις την ευζωΐαν,όταν αυτά και τα παρόμοια λέγωμεν,δεχόμεθα αρχήν και πηγήν και αίτιον και τον Υιόν εν αγίω Πνεύματι,όχι διάφορον,άπαγε,αλλά την ιδίαν,καθ'όσον δι'αυτού εν αγίω Πνεύματι ο Πατήρ προάγει και επαναφέρει και σνέχει καλώς τα πάντα.

Άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός

   Επειδή λοιπόν ο αγαθός κα υπεράγαθος Θεός δεν αρκέστηκε στη θεωρία του εαυτού του,αλλά από υπερβολική αγαθότητα ευδόκησε να δημιουργηθούν όντα που θα ευεργετούνται και θα μετέχουν στην αγαθότητα του,από το μη ον παράγει και δημιουργεί στο είναι τα σύμπαντα,αόρατα και ορατά,και τον άνθρωπο που αποτελείται από το ορατό και το αόρατο στοιχείο.Σκέφτεται και κτίζει,και η σκέψη πραγματώνεται σε έργο που εκπληρώνεται με τον Λόγο και τελειώνεται με το πνεύμα.

Άγιος Γέροντας Πορφύριος

   Να χαίρεσθε όσα μας περιβάλλουν.Όλα μας διδάσκουν και μας οδηγούν στον Θεό.Όλα γύρω μας είναι σταλαγματιές της αγάπης του Θεού.Και τα έμψυχα και τα άψυχα και τα φυτά και τα ζώα και τα πουλιά και τα βουνά και η θάλασσα και το ηλιοβασίλεμα και ο έναστρος ουρανός.Είναι οι μικρές αγάπες,μέσα απ'τις οποίες φθάνομε στην μεγάλη Αγάπη,τον Χριστό.Τα λουλούδια,για παραδείγμα,έχουν τη χάρη τους,μας διδάσκουν με το άρωμα τους,με το μεγαλείο τους.Μας μιλούν για την αγάπη του Θεού.Σκορπούν το άρωμα τους την ομορφιά τους,την ομορφιά τους σε αμαρτωλούς και δικαίους.

   Να ζείτε μέσα σε όλα,στη φύση,στα πάντα.Η φύση είναι το μυστικό Ευαγγέλιο.Όταν,όμως,δεν έχει κανείς εσωτερική χάρι,δεν τον ωφελεί η φύση.Η φύση μας ξυπνάει,αλλά δεν μπορεί να μας πάει στο παράδεισο.

   Αυτά όλα που αφορούν τη φύση πολύ μας βοηθάνε στην πνευματική μας ζωή,όταν είναι με την χάρι του Θεού.Εγώ όταν νιώθω την αρμονία της φύσεως,όλο κλαίω.Γιατί να βαρεθούμε την ζωή;Να τη ζήσομε με το Πνεύμα του Θεού,το Πνεύμα της αληθείας.

   Για να γίνει κανείς χριστιανός,πρέπει να έχει ποιητική ψυχή,πρέπει να γίνε ποιητής.«Χοντρές» ψυχές κοντά Του ο Χριστός δεν θέλει.

Παρατηρήστε τα κρίνα πως αυξάνουν·δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν·και όμως σας λέγω,ότι ούτε ο Σολομών με όλην την μεγαλοπρέπειάν του δεν ήταν ντυμένος όπως ένα απ'αυτά.     

   (Κατά Λουκάν 12:27)

Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς: Η σωτηριώδης λύπη

  ''Όταν περιπίπτουμε σε αμαρτίες,να κατηγορούμε τους εαυτούς μας και κανέναν άλλο.Άλλωστε ούτε τον Αδάμ,όταν αθέτησε την εντολή,δεν τον ωφέλησε η μετάθεση της αιτίας προς την Εύα ούτε αυτή πάλι η μετάθεση προς τον αρχέκακο όφι.

  Γιατί εμείς,αφού έχουμε γίνει απ'τον Θεό αυτεξούσιοι και λάβαμε μέσα μας το ηγεμονικό της ψυχής ως εξουσιαστική δύναμη κατά των παθών,δεν έχουμε κανένα να μας κυριαρχεί και να μας βιάζει.

  Αυτό λοιπόν είναι η κατά Θεόν σωτηριώδης λύπη,το να κατηγορούμε τους εαυτούς μας και όχι κανένα άλλο,για όσα πλημμελλήματα διαπράττουμε,και να λυπούμαστε εναντίον των εαυτών μας και να εξιλεώνουμε τον Θεό δι'εξομολογήσεως των αμαρτημάτων μας και της λυπηράς γι'αυτά κατανύξεως.

  Αυτή την αυτομεμψία και κατάνυξη εγκαινίασε πρώτος ο παλαιός εκείνος Λάμεχ που εξομολογήθηκε παρρησία την αμαρτία,έκρινε ο ίδιος τον εαυτό του και τον καταδίκασε παραπάνω από τον Κάϊν [γιατί,λέγει,«ο Κάϊν έλαβε εκδίκηση επτά φορές και ο Λάμεχ εβδομήντα επτά» (Γεν. 4:24)] και αφού έτσι πένθησε τον εαυτό του ως ένοχο με την επώδυνη εναντίον εαυτού κατάνυξη,διέφυγε την απ'τον Θεό καταδίκη,όπως είπε και ο προφήτης ύστερα,«λέγε εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου,για να δικαιωθείς» (Ησ. 43:26).Τούτο λέγει αργότερα και ο Απόστολος,«γιατί αν κρίναμε εμείς τους εαυτούς μας,δεν θα κρινόμαστε» (Α' Κορ. 11:31).''

Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς: Αγιορείτικος Τόμος

   ''Ούτε ο ίδιος ο Αριστοτέλης δεν θα μπορούσε να αποτυπώσει τόσο καλά τις ιδέες του'',είπε ο καθηγητής του Γρηγορίου κατά την διάρκεια της γραπτής εξέτασης του μαθήματος με θέμα τον Αριστοτέλη.

   Έχοντας γονείς βαθιά πνευματικούς και ευσεβείς,που από νωρίς οδήγησαν τον Γρηγόριο σε επαφή με πνευματικούς πατέρες,η πορεία του ήταν προδιαγεγραμένη.Απέρριψε τα κοσμικά μεγαλεία που του έταζε η ζωή μέσα στο παλάτι όπως και την κοσμική παιδεία και φιλοσοφία.Για εκείνον,ο δρόμος της ζωής ήταν διαφορετικός.Ήταν ο δρόμος του Θεού.Ήρθε σε επαφή με ησυχαστές μοναχούς και κατέφυγε στην ασκητική ζωή γιατί πίστευε πως μόνο μέσω αυτής μπορεί να έρθει κανείς σε επαφή με τον Θεό και όχι μέσα από φιλοσοφικούς στοχασμούς και ηθικές ανησυχίες.Με τους μοναχούς βρισκόταν μόνο το Σάββατο και την Κυριακή συμμετέχοντας στη Θεία Λειτουργία και διδάσκοντας ενώ για ένα σύντομο διάστημα υπήρξε ηγούμενος της Μονής Εσφιγμένου.

   Φυσικά το κλίμα στους θεολογικούς και φιλοσοφικούς κύκλους ήταν αρκετά διαφορετικό από τις απόψεις του Γρηγορίου.Όπως και την εποχή του Συμεών του Νέου Θεολόγου,οι θεολογικοί κύκλοι απέρριπταν πανηγυρικά κάθε ανθρώπινη επαφή με το θείο.Θεωρούσαν πως ο Θεός είναι ακατάληπτος και απερινόητος (χωρίς να κάνουν την διάκριση μεταξύ ουσίας και ενέργειας του Θεού).Όταν λοιπόν ο Βαρλαάμ,ένας λόγιος μοναχός από την Καλαβρία,έμαθε για τις μεθόδους των ησυχαστών μοναχών που έφθαναν κοντά στον Θεό,ξεκίνησε έναν λυσσαλέο πόλεμο εναντίον τους.Εκείνος που κλήθηκε να τον αντιμετωπίσει δεν ήταν άλλος από τον Άγιο Γρηγόριο.Μέσα σ'ένα κλίμα εσωτερικής αστάθειας της αυτοκρατορίας,ο Παλαμάς κατάφερε να αντιμετωπίσει τις κακοδοξίες του Βαρλαάμ έχοντας συγγράψει πλήθος έργων που σώζονται μέχρι σήμερα.

   Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς,ακολουθώντας την...''παράδοση'' εκείνων που αφιέρωσαν την ζωή τους στην Ορθοδοξία,κατέληξε αρκετές φορές στην εξορία αφού τον μίσησαν και τον διέβαλαν (πράγμα που συνεχίζουν μέχρι και σήμερα αρκετοί ''θεολόγοι'' στην Δύση).Στάθηκε μέχρι το τέλος πολεμώντας αυτή την φορά από τον επισκοπικό θρόνο της Θεσσαλονίκης.Χαρακτήρας γεμάτος αγάπη με υψηλό πνευματικό φρόνημα,ταπεινός και ήρεμος που γινόταν λιοντάρι όταν επρόκειτο να υπερασπιστεί την ορθή δόξα προς την Αγία Τριάδα.Το έργο του,τεράστιας πνευματικής βαρύτητας για ολόκληρο τον χριστιανικό κόσμο (ιδιατέρως για τον Ορθόδοξο) αποτελεί όχι μια έωλη θεολογική πραγματεία αλλά ένας καρπός που ήρθε μέσα από την άσκηση,την προσευχή και την πνευματική ζωή εξ'ολοκλήρου δείχνοντας για μια ακόμη φορά πως η ορθόδοξη ζωή δεν είναι ένα κενό γράμμα αλλά ένα αιώνιο προσκλητήριο σε κάθε άνθρωπο που μπορεί να γνωρίσει τον Θεό με όλη του την καρδιά.

   Το κείμενο που παρατίθεται είναι ο Αγιορείτικος Τόμος (είναι κάπως δυσνόητο αλλά αξίζει να το διαβάσετε και να το μελετήσετε όπως και όλο το έργο του Αγίου),μια απάντηση στις ανοησίες του Βαρλαάμ που στηρίζεται στην πατερική παράδοση και στην Αγία Γραφή και φέρει τις υπογραφές των ηγουμένων όλων των μονών του Αγίου Όρους.Από τις τοπικές συνόδους της Κωνσταντινούπολης ανακηρύχθηκε αναπόσπαστο κομμάτι του ορθοδόξου δόγματος και ο Γρηγόριος ο Παλαμάς διακηρύχθηκε ως αυτό που ήταν (και είναι μέχρι σήμερα) στις καρδιές όλων των Ορθοδόξων:ένας Άγιος που ακολουθώντας την παράδοση και την αγάπη του Χριστού,διέλυσε κάθε εμπόδιο που μπαίνει μπροστά στους πνευματικούς αγώνες των πιστών δίνοντάς σε όλους εμάς ένα μόνιμο και αδιάσειστο θεμέλιο λίθο και σημείο αναφοράς στην πορεία για την Βασιλεία των Ουρανών.



Προς δόξαν Θεού!