Μεγάλη Πέμπτη

Τὸν δι' ἡμᾶς Σταυρωθέντα, δεῦτε πάντες ὑμνήσωμεν· αὐτὸν γὰρ κατεῖδε Μαρία ἐπὶ τοῦ ξύλου, καὶ ἔλεγεν· Εἰ καὶ σταυρὸν ὑπομένεις, σὺ ὑπάρχεις ὁ Υἱὸς καὶ Θεός μου

''Τότε λοιπόν που έπρεπε να αφεθούν ελεύθεροι και οι ένοχοι (εννοεί κατά την εορτή),τότε αυτοί εφόνευσαν τον αθώο,ο οποίος απείρους φοράς τους είχε ευεργετήσει και προσφάτως είχε παραβλέψει τα έθνη χάριν αυτών.Αλλά πόση είναι η φιλανθρωπία Του!

Διότι και ανάσκελα τους έριξε (κατά την σύλληψή Του),και το αυτί του δούλου αποκατέστησε και με επιείκεια μίλησε,αλλά και όταν βρισκόταν επάνω στον Σταυρό,έδειξε μεγάλα θαύματα,κρυπτών τις ακτίνες του ήλιου,σπάζων τους βράχους,ανιστών τους νεκρούς,φοβίζων την γυναίκα αυτού που τον εδίκαζε με όνειρα,επιδεικνύων κατά την δίκη κάθε πραότητα η οποία θα μπορούσε περισσότερο από τα θαύματα να τους κερδίσει,προλέγων άπειρα πράγματα στο δικαστήριο,στον ίδιο τον Σταυρό,λέγων «Πάτερ,άφες αυτοίς την αμαρτίαν».''

Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος

Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός ημών,Υιέ και Λόγε του Θεού του ζώντος,ο την εκούσιον σου σταύρωσιν εις την κοινή εξανάστασιν του γένους των ανθρώπων σαρκί καταδεξάμενος,και τω καλάμω του σταυρού βαφαίς ερυθραίς τους σεαυτού δακτύλους αιματώσας,τοις αφεσίμοις ημίν βασιλικώς υπογράψαι φιλανθρωπευσάμενος,μη παρίδης ημάς κινδυνεύοντας και πάλιν την από σου διάστασιν,αλλ'οικτείρησον,μόνε Μακρόθυμε,τον εν περιστάσει λαόν σου,και αναστάς,ρύσαι ημάς της δουλείας των ορατών και αοράτων εχθρών τη κραταιά δυνάμει σου,αφείς ημίν τα παραπτώματα,την οικείαν έχων συμπάθειαν υπέρ ημών των κατακρίτων ικετεύουσαν,σοι γαρ μόνω προσήκει οικτειρήσαι και σώσαι τους ελπίζοντας επι σε.Φείσαι ουν,Δέσποτα,ων ελυτρώσω τω τιμίω σου αίματι,και μη εισέλθης εις κρίσιν μετά των δούλων σου,όπως εκατέρωθεν ρυσθέντες,δόξαν σοι και ευχαριστίαν και προσκύνησιν αναπέμπομεν συν τω ανάρχω σου Πατρί και τω αγίω Πνεύματι,νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων.Αμήν.

Τα άγια Πάθη του Κυρίου (Αγ. Ιωάννης Χρυσόστομος)

Ζῶν εἶ Θεὸς σύ, καὶ νεκρωθεὶς ἐν ξύλῳ,

Ὦ νεκρὲ γυμνέ, καὶ Θεοῦ ζῶντος Λόγε

   ''Ποίον λόγον λοιπόν ημπορούμεν να κάνωμεν ημείς όταν οδηγούμεθα εις εξευτελισμούς,ύστερα από αυτά που υπέστη ο Χριστός;Διότι αυτό που έγινεν ήτο το έσχατον όριον εξευτελισμού.Δεν εξηυτελίζετο,βλέπετε,ένα μέλος,αλλά ολόκληρον το σώμα και καθ'ολοκληρίαν,η κεφαλή με το στεφάνι,το καλάμι και τους κολαφισμούς,το πρόσωπον το οποίον υφίστατο εμπτύσματα,οι σιαγόνες αι οποίαι ερραπίζοντο,ολόκληρον το σώμα με τας μαστιγώσεις,με την ένδυσιν της χλαμίδος και με την προσποιητήν προσκύνησιν,το χέρι με το καλάμι,το οποίον έδωσαν να κρατή αντί σκήπτου,το στόμα πάλιμ με την προσφοράν του όξους.

   Εμοίραζαν τα ενδύματα με τα οποία τόσον μεγάλα θαύματα είχαν γίνει.Αλλά τίποτε δεν έκανε τότε,αν και ο Χριστός, κατείχε την μυστικήν δύναμιν.Δεν ήταν δε και αυτό μικρόν δείγμα μέθης.Διότι αποτολμούσαν τα πάντα ωσάν να επρόκειτο περί ατίμου και εγκαταλελειμμένου,όπως είπα,και του πλέον ευτελούς.Εις τους ληστάς λοιπόν τίποτε τέτοιο δεν έκαναν,ενώ εις τον Χριστόν τα απετόλμησαν όλα.

   Διότι αφού έκαναν ό,τι ήθελαν,σπεύδουν να μολύνουν και την φήμην Του,επειδή εφοβούντο την ανάστασιν.Δι'αυτό τα λέγουν αυτα δημοσίως και δι'αυτό εσταύρωσαν μαζί Του και τους ληστάς,θέλοντες να δείξουν ότι είναι απατεών έλεγαν,«Συ που γκρεμίζεις τον ναόν και εις τρεις ημέρας τον ανοικοδομείς κατέβα από τον σταυρόν».

   Αλλ'όμως και με αυτά που ελέγοντο και εγίνοντο δεν κατώρθωσαν τίποτε,ούτε εκείνον τον καιρόν.Έτσι εκείνος ο οποίος είχε κυριολεκτικά σαπίσει μέσα εις την πονηρίαν και είχε καταναλώσει ολόκληρον τον βίον του εις φόνους και ληστείας,ακριβώς όταν ελέγοντο αυτά,τότε τον ωμολόγησε Θεόν και ενεθυμήθη την βασιλείαν.

   Παρουσιάζει το σκοτάδι τότε,μήπως έστω και έτσι,αφού άφησαν την οργήν,ωφεληθούν από το θαύμα.Διότι από το να κατέβη από τον Σταυρόν,αυτό ήτο περισσότερον άξιον θαυμασμού,το να κάνη αυτά ευρισκόμενος επάνω εις τον Σταυρόν.Διότι,είτε επίστευαν ότι τα έκανεν Εκείνος,έπρεπε να πιστεύσουν και να φοβηθούν,είτε επίστευαν ότι δεν τα έκανεν Εκείνος,αλλά ο Πατήρ,και πάλιν έπερε να συγκινηθούν βαθέως,διότι το σκοτάδι εκείνο ήτο ενέργεια οργής δι'όσα είχαν αποτολμηθή.

   Και λέγει,«Ηλί,Ηλί,λιμά σαβαχθανί»,δια να ιδούν ότι μέχρι και την τελευταίαν πνοήν Του τιμά τον Πατέρα του και δεν είναι αντίθεος.Δι'αυτό και έβγαλεν αυτήν την προφητικήν φωνήν,επιβεβαιώνων μέχρι της τελευταίας ώρας την Παλαιάν Διαθήκην.Μάλιστα όχι μόνον προφητικήν,αλλά και εβραϊκήν φωνήν,δια να τους φανή γνωστή και καταφανής.Και γενικώς με όλα δείχνει την συμφωνίαν Του προς Εκείνον που τον εγέννησεν.''

Υπόμνημα εις το κατά Ματθαίον

'Αγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων: ''Καύχημά μας ο Σταυρός του Κυρίου μας''

   ''Καύχημα βέβαια της καθολικής Εκκλησίας είναι κάθε πράξη του Ιησού,όμως το πιο μεγάλο καύχημα από όλες τις καυχήσεις είναι ο Σταυρός Του.Και γνωρίζοντας αυτό ο Παύλος λέει: «Σε μένα μη γένοιτο να καυχηθώ για τίποτε άλλο,παρά μόνο για τον Σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού» (Γαλ. 6:14).

   Το στεφάνι όμως του Σταυρού φώτισε τους τυφλούς που ζούσαν στην άγνοια - του Θεού - και έλυσε όλους αυτούς που κρατούσε η αμαρτία και λύτρωσε όλους τους ανθρώπους.

   Το πάθος λοιπόν είναι αληθινό,διότι πραγματικά σταυρώθηκε ο Χριστός και δεν ντρεπόμαστε  γι'αυτό.Σταυρώθηκε και δεν το αρνούμαι,αλλά μάλλον καυχιέμαι λέγοντάς το.Και εάν τώρα το αρνηθώ με ελέγχει αυτός ο Γολγοθάς,κοντά στον οποίον τώρα όλοι βρισκόμαστε.Με ελέγχει το ξύλο του Σταυρού,που λίγο - λίγο από εδώ διαμοιράστηκε σ'όλη την οικουμένη.Ομολογώ τον Σταυρό,επειδή γνώρισα την Ανάσταση.Διότι εάν έμενε σταυρωμένος,ίσως δεν θα την ομολογούσα,και θα την έκρυβα μαζί με τον διδάσκαλό μου.Επειδή όμως τον Σταυρό τον διαδέχτηκε η Ανάσταση,δεν ντρέπομαι να το διηγούμαι.

   Δεν άφησε τη ζωή αναγκαστικά,ούτε πέθανε γιατί τον έσφαξαν με βία,αλλά όλα έγιναν με την θέλησή Του.Άκουσε τι λέει: «Έχω εξουσία να θυσιάσω τη ζωή μου και έχω εξουσία να την πάρω πάλι πίσω» (Ιω. 10:19).Επειδή με τη θέλησή μου θα θυσιαστώ συγχωρώ τους εχθρούς.Διότι εάν δεν ήθελα αυτό δεν θα γινόταν.

   Ήλθε,λοιπόν,με την προαίρεσή Του στο Πάθος,δοκιμάζοντας χαρά για το κατόρθωμά Του,μειδιώντας για το στέφανι,γεμάτος χαρά για τη σωτηρία των ανθρώπων,χωρίς να ντρέπεται για τον Σταυρό,διότι έσωζε την οικουμένη.Αυτός που έπασχε,δεν ήταν ένας τιποτένιος άνθρωπος,αλλά Θεός που ενανθρώπησε,και αγωνιζόταν το άθλημα της υπομονής.

   Άπλωσε στον Σταυρό τα χέρια,για να αγκαλιάσει τα πέρατα της οικουμένης.Άπλωσε τα ανθρώπινα χέρια Αυτός που με τα πνευματικά Του χέρια στερέωσε τον ουρανό.Και καρφώθηκαν με καρφιά,ώστε η ανθρωπότητά Του,που καρφώθηκε στο ξύλο του Σταυρού και σηκώνει τα αμαρτήματα των ανθρώπων,και πεθαίνοντας η ανθρωπότητά Του,να πεθάνει μαζί η αμαρτία,εμείς όμως να αναστηθούμε δικαιωμένοι.''

Κατηχήσεις Φωτιζομένων

Ο Μυστικός Δείπνος (Αγ.Ιωάννης Δαμασκηνός)

Διπλούς ο Δείπνος.Πάσχα γαρ νόμου φέρει.

Και Πάσχα καινόν.Αίμα,σώμα Δεσπότου

    ''Επειδή είναι πνευματικός Αδάμ,έπρεπε και η γέννηση να είναι πνευματική,παρόμοια και η βρώση,αλλά επειδή είμαστε διπλοί και σύνθετοι,πρέπει και η γέννηση να είναι διπλή,παρόμοια και η βρώση σύνθετη.Η γέννηση λοιπόν μας δίνεται με το νερό και το Πνεύμα,εννοώ βέβαια με το άγιο βάπτισμα,ενώ η βρώση είναι ο ίδιος ο άρτος της ζωής,ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός που κατέβηκε από τον ουρανό.Ενώ επρόκειτο να ακολουθήσει τον εκούσιο θάνατό για χάρη μας κατά τη νύχτα που παρέδιδε τον εαυτό του,έφτιαξε νέα διαθήκη με τους αγίους μαθητές του και αποστόλους και δια μέσου αυτών με όλους που πιστεύουν σ'αυτόν.Στο υπερώο λοιπόν της αγίας και ένδοξης Σιών τρώγοντας το παλιό Πάσχα με τους μαθητές του και τελειώνοντας την παλιά διαθήκη νίβει τα πόδια των μαθητών,παρέχοντας το σύμβολο του αγίου βαπτίσματος.Έπειτα κόβοντας τον άρτο τον μοίρασε σ'αυτούς λέγοντας, «Λάβετε,φάγετε,τούτο μου εστί το σώμα το υπέρ υμών κλώμενον εις άφεσιν αμαρτιών».Παίρνοντας παρόμοια το ποτήρι με κρασί και νερό το μετέδωσε σ'αυτούς λέγοντας, «Πίετε εξ αυτού πάντες·τούτο μου εστί το αίμα της καινής διαθήκης το υπέρ υμών εκχυνόμενον εις άφεσιν αμαρτιών·τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησις.Οσάκις γαρ αν εσθίητε τον άρτον τούτον και το ποτήριον τούτο πίνητε,τον θάνατον του Υιού το ανθρώπου καταγγέλετε και την ανάστασιν αυτού ομολογείτε,έως αν έλθη».

   Αν ο ίδιος ο Θεός Λόγος με τη θέλησή του έγινε άνθρωπος και έκανε για τον εαυτό του σάρκα τα καθαρά και αμόλυντα αίματα της αγίας Παρθένου - δεν μπορεί να κάνει τον άρτο σώμα του και το κρασί και το νερό αίμα;

   Και τώρα ρωτάς,πώς ο άρτος γίνεται σώμα Χριστού και το κρασί και το νερό αίμα Χριστού;Και εγώ σου λέγω,το Πνεύμα το Άγιο έρχεται και κάνει όλα αυτά που ξεπερνούν κάθε λόγο και έννοια.

   Χρησιμοποιώντας λοιπόν τη συνηθισμένη συγκατάβαση με τα συνηθισμένα μέσα της φύσεως κάνει αυτά που ξεπερνούν τη φύση,και όπως στο βάπτισμα,επειδή οι άνθρωποι συνηθίζουν να λούζονται με νερό και να αλείφονται με λάδι,συνέδεσε τη χάρη του Πνεύματος με το λάδι και το νερό και τα κατέστησε λουτρό αναγεννήσεως,έτσι,επειδή συνηθίζουν οι άνθρωποι να τρώνε ψωμί και να πίνουν νερό και κρασί,συνέδεσε με αυτά τη θεότητά του και τα έκανε σώμα και αίμα του,για να βρεθούμε στην υπερφυσική πραγματικότητα με τα συνηθισμένα και φυσικά μέσα.

   Είναι σώμα αληθινά ενωμνένο με τη θεότητα,το σώμα από την αγία Παρθένο,όχι γιατί το ίδιο το σώμα,που αναλήφθηκε,κατέρχεται αλλά γιατί ο ίδιος ο άρτος και ο οίνος μεταβάλλονται σε σώμα και αίμα Θεού.Δεν είναι κακό να πούμε και το εξής,ότι όπως φυσικώς το ψωμί με τη βρώση και το κρασί και το νερό με την πόση μεταβάλλονται σε σώμα και αίμα αυτού που τρώγει και πίνει και δεν γίνονται άλλο σώμα κοντά στο προηγούμενο,έτσι και ο άρτος και το κρασί και το νερό της Προθέσεως με την επίκληση και την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος μεταβάλλονται κατά υπερφυσικό τρόπο σε σώμα του Χριστού και αίμα,και δεν είναι δύιο,αλλά ένα και το αυτό.

   Δεν είναι τύπος ο άρτος και ο οίνος του σώματος και του αίματος του Χριστού -μη γένοιτο- αλλά το ίδιο το σώμα του Κυρίου θεωμένο,αφού ο ίδιος ο Κύριος είπε,«Τούτο μου εστί» όχι τύπος του σώματος αλλά «το σώμα» και όχι τύπος του αίματος αλλά «το αίμα»,και πριν απ'αυτό είπε στους Ιουδαίους ότι «ει μη φάγητε την σάρκα του Υιού του ανθρώπου,ουκ έχετε ζωήν αιώνιον.Η γαρ σάρξ μου αληθής εστί βρώσις και το αίμα μου αληθής εστι πόσις»,και πάλι,«Ο τρώγων με ζήσεται».

   Λέγεται επίσης μετάληψη,γιατί με αυτή μεταλαμβάνουμε τη θεότητα του Ιησού.Λέγεται και κοινωνία και είναι αληθινή κοινωνία,επειδή κοινωνούμε δια μέσου αυτής με τον Χριστό και μετέχουμε στη σάρκα του και στη θεότητά και συνάμα δια μέσου της ίδιας κοινωνούμε και ενωνόμαστε μεταξύ μας γιατί επειδή μεταλαμβάνουμε από ένα άρτο,όλοι γινόμαστε ένα σώμα Χριστού και ένα αίμα και μέλη μεταξύ μας,αφού υπάρχουμε σύσσωμοι με τον Χριστό.

Έκδοσις Ακριβής της Ορθοδόξου Πίστεως