Γέροντας Ιωσήφ Ησυχαστής: Η αγάπη προς την Παναγία

   Επι τούτοις μάθε και τούτο,ότι με την αγάπην προς τον Χριστόν και την Παναγίαν περισσοτέρως αποκτάς νήψιν και θεωρίαν παρά με άλλους αγώνας.Καλά είναι και όλα τα άλλα,όταν καλώς γίνωνται,αλλ'η αγάπη υπέρκειται όλων.Οπόταν περιπτύσσεται την εικόνα ως ζώσαν και με δάκρυα θερμώς την καταφιλείς.

   -Μάννα μου,φωνάζεις,Παναγία μου,σώσον με,ότι χάνομαι εάν με αφήσης!Κύριε Θεέ μου,ελέησον με δια της Παναχράντου σου μητρός και πάντων σου των αγίων!

   Και όταν τοιάυτα λέγοντας βλέπης αγάπην πολλήν,όπου θέλεις να καταφιλής συνεχώς την εικόνα,αυτό είναι σημείον ότι σου ανταποδίδει τον ασπασμόν.Εγώ δεν ημπορώ να ασπασθώ μίαν φοράν την εικόνα της Παναγίας και να την αφήσω.Αλλ'όταν πλησιάσω κοντά της ωσάν μαγνήτης με τραβάει επάνω της.

   Και κάποια ζώσα πνοή γεμίζει μέσα η ψυχή μου και γεμίζω Χάριν και δεν με αφήνει να φύγω.Αγάπη,έρως Θεού,πυρ φλέγον,προλαμβάνει - όταν είναι θαυματουργός η εικών - και αποδίδει τόσον ευώδη πνοήν,όπου μένεις ώρες εκστατικός χωρίς να είσαι στον εαυτόν σου,αλλά εις ευώδη παράδεισον.Τόσην Χάριν δίδει η Παναγία μας εις όσους φυλάγουν σώμαν αγνόν.

   Μιαν εσπέραν ασπαζόμενος την εικόνα της εκουράσθην και καθίσας εις το στασίδι ύπνωσα μικρόν,και ήλθεν εν σώματι -όχι εικόνα- και με κατεφίλει,και επλήσθην αρρήτου χαράς και ευωδίας.Το δε ουράνιον εκείνο βρέφος με εθώπευε εις όλον το πρόσωπον -φιλώντας εγώ το παχουλόν του χεράκι- όπως να είναι ζωντανόν.Και δεν νομίζεις πως είναι ύπνος,αλλ'ωσάν μιας άλλης ζωής αίσθησις,άγνωστος και άγευστος εις τους μη ειδότας τοιαύτα.

 (Απόσπασμα 34ης επιστολής - ''Ο Γέρων Ιωσήφ ο Ησυχαστής και η πατερική παράδοσις'' - ''Ψυχωφελή Βατοπαιδινά'')

Γέροντας Ιωσήφ Ησυχαστής: Επιστολή 4η

Παιδί μου,εάν προσέχης ό,τι σου γράφω

   Λοιπόν βιάσου.Λέγε διαρκώς την ευχήν.Μην παύης καθόλου το στόμα.Έτσι θα την συνηθίσης μέσα σου και κατόπιν θα την παραλάβη ο νους.Μην ξεθαρρεύης στους λογισμούς,διότι μαλθακώνεσαι και μολύνεσαι.
   Ευχή,βία φύσεως διηνεκης,και θα ιδής πόσην Χάριν θα λάβης.
   Η ζωή του ανθρώπου,παιδί μου,είναι θλίψις,διότι είναι στην εξορία.Μη ζητής τελείαν ανάπαυσιν.Ο Χριστός μας εσήκωσε τον σταυρόν,και ημείς θα σηκώσωμεν.Όλας τας θλίψεις εάν τας υπομένωμεν,ευρίσκομεν χαρά παρά Κυρίου.Δι'αυτό,μας αφήνει ο Κύριος να πειραζώμεθα,δια να δοκιμάζη τον ζήλον και την αγάπην προς αυτόν όπου έχομεν.Δι'αυτό χρεία υπομονής.Χωρίς υπομονήν δεν γίνεται ο άνθρωπος πρακτικός,δεν μανθάνει τα πνευματικά,δεν φθάνει εις μέτρα αρετής και τελειώσεως.
   Αγάπα τον Ιησούν και λέγε αδιάλειπτα την ευχήν και αυτή θα σε φωτίζει εις την οδόν του.
   Πρόσεχε μην κατακρίνης.Διότι από αυτό παραχωρεί ο Θεός και φεύγει η Χάρις και σε αφήνει ο Κύριος να πέφτης,να ταπεινώνεσαι,να βλέπης τα ιδικά σου σφάλματα.Αλλ'όταν υποχωρή η Χάρις να δοκιμασθή ο άνθρωπος,τότε γίνονται όλα σαρκικά και πέφτει η ψυχή.Συ όμως τότε μη χάνης την προθυμίαν σου,αλλά φώναζε διαρκώς την ευχήν,με βίαν,με το ζόρι,με πόνον πολύν.''Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με''!Και πάλιν και πολλάκις το αυτό συνεχώς.Και ως ατενίζων νοερώς τον Χριστόν να του λέγης «...Δόξα σοι,δόξα σοι,ο Θεός μου».Και υπομένων,πάλιν θα έλθη η Χάρις,πάλιν η χαρά.Όμως και πάλιν ο πειρασμός και η λύπη,η ταραχή και τα νεύρα.Αλλά και πάλιν αγώνας,νίκη,ευχαριστία.Και αυτό γίνεται μέχρις ότου ολίγον ολίγον καθαρίζεσαι από τα πάθη και γίνεσαι πνευματικός...
   Η άσκησις,παιδί μου,θέλει στερήσεις.Θέλει αγώνα και κόπον πολύν.Θέλει να φωνάζης ημέραν και νύκτα προς τον Χριστόν.Θέλει υπομονήν εις όλους τους πειρασμούς και τας θλίψεις.Θέλει να πνίξης θυμόν και επιθυμίαν.
   Θα κουρασθής πολύ,έως να εννοήσης ότι προσευχή χωρίς προσοχήν και νήψιν είναι απώλεια χρόνου,κόπος χωρίς πληρωμήν.Πρέπει εις όλας τας αισθήσεις μέσα έξω να στήσης άγρυπνον φύλακα την προσοχήν διότι χωρίς αυτής ο νους και της ψυχής αι δυνάμεις διαχέονται στα μάταια και συνήθη,ωσάν το άχρηστο νερό που τρέχει στους δρόμους.Ουδείς ποτέ εύρε προσευχήν χωρίς προσοχήν και νήψιν.Ουδείς ποτέ ηξιώθη να ανέβη προς τα άνω χωρίς πρώτον να καταφρονήση τα κάτω.

Γέροντας Ιωσήφ Ησυχαστής: επιστολή 1η

 Η σύγχρονη κοινωνία μας διδάσκει (με σαθρότητα) πως η γενναιότητα συνήθως προέρχεται από ανθρώπους κυρίως μυώδεις με υπερήφανο φρόνημα και αλαζονεία.Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ποτέ πως ένα γεροντάκι είχε το ανάστημα να τα βάλει με στρατιές δαιμόνων που και ο πιο γενναίος από αυτούς τους ανθρώπους θα λύγιζε σε μια στιγμή;

 Απλός,ταπεινός,με ψυχή παιδική και την ευχή μονίμως στο στόμα του,ο γέροντας Ιωσήφ Ησυχαστής είναι μια από της μεγάλυτερες μορφές της αγιορείτικης παράδοσης και της σύγχρονης ορθόδοξης βιωματικής.Οι λέξεις θεωρώ πως τον αδικούν,γι'αυτό παρατίθενται οι επιστολές του από τις εκδόσεις ''Ψυχωφελή Βατοπαιδινά'' ως κληρονομιά προς κάθε άνθρωπο (για να ενισχυθούν οι πιστοί στον πνευματικό τους αγώνα και να γνωρίσουν όλοι ανεξαιρέτως την αγάπη και το ορθόδοξο πνεύμα του γέροντα Ιωσήφ).

Περί νοεράς προσευχής-Προς νέον ερωτήσαντα περί προσευχής

   Η πράξις της νοεράς προσευχής είναι να βιάσης τον εαυτόν σου να λέγης συνεχώς την ευχήν με το στόμα αδιαλείπτως.Εις την αρχήν γρήγορα.Να μην προφθάνη ο νους να σχηματίζη λογισμόν μετεωρισμού.Να προσέχης μόνον στα λόγια:«Κύριε Ιησού Χριστέ,ελέησόν με».Όταν αυτό πολυχρονίση,το συνηθίζει ο νους και το λέγει και γλυκαίνεσαι ωσάν να έχης μέλι στο στόμα σου και θέλεις όλο να το λέγης.Άν το αφήνης στεναχωρείσαι πολύ.

   Όταν το συνηθίση ο νους και χορτάση - το μάθη καλά - τότε το στέλνει εις την καρδίαν.Επειδή ο νους είναι ο τροφοδότης της ψυχής και μεταφέρει στην καρδίαν οτιδήποτε φαντασθή.Όταν ο ευχόμενος κρατή τον νουν του να μην φαντάζεται τίποτε,αλλά να προσέχη μόνον τα λόγια της ευχής,τότε αναπνέοντας ελαφρά με κάποιαν βίαν και θέλησιν εδικήν του τον κατεβάζει εις την καρδίαν και τον κρατεί μέσα και λέγει με ρυθμόν την ευχήν.«Κύριε Ιησού Χριστέ,ελέησόν με».

   Εις την αρχήν λέγει μερικές φορές την ευχήν και παίρνει μιαν αναπνοήν.Κατόπιν όταν συνηθίση να παραμένη ο νους εις την καρδίαν,λέγει εις κάθε αναπνοήν μιαν ευχήν με τον εξής τρόπον:Λέγει το «Κύριε Ιησού Χριστέ» εις την αναπνοήν και το «ελέησόν με» εις την εκπνοήν.Αυτό ανήκει στην πρακτικήν μορφήν της ευχής έως ότου επισκιάση και αρχίση να ενεργή η Θεία Χάρις.Εάν τούτο δεν διακοπή Χάριτι Χριστού,μετά επακολουθεί η θεωρία.

   Αυτά λέγονται ''πράξις''.Δεικνύεις την προαίαρεσίν σου εις τον Θεόν.Το δε παν έγκειται εις αυτόν εάν σου δώση.Χωρίς τον Θεόν τίποτε δεν γίνεται.Ο Θεός είναι η αρχή και το τέλος.Η Χάρις του τα πάντα ενεργεί.Εάν η Θεία Χάρις δεν συνεργήση κανένας τρόπος και καμμιά προσπάθεια δεν καρποφορεί.

   Αν θέλης να βρης τον Θεόν δια της ευχής δεν θα σταματάς ποτέ αυτή την εργασίαν.Όρθιος,καθήμενος,βαδίζοντας δεν θα μένης χωρίς την ευχή.Να μη βγαίνη πνοή χωρίς την ευχήν για να εφαρμόζεται ο λόγος του Παύλου «αδιαλείπτως προσεύχεσθε,εν παντί ευχαριστείτε».

   Εάν μπορέσης να λέγης την ευχήν εκφώνως και συνέχεια,σε δύο-τρεις μήνες  -πιστεύω- την συνηθίζεις και μετά πλησιάζει η Θεία Χάρις και σε ξεκουράζει.Αρκεί να μην σταματήσης να την λέγης με το στόμα χωρίς διακοπήν.Όταν την παραλάβη ο νους τότε θα ξεκουρασθής με την γλώσσαν να την λέγης.Όλη η βία είναι στην αρχήν,έως ότου γίνη συνήθεια.Κατόπιν θα την έχης σ'όλα τα χρόνια της ζωής σου.Μόνον κτύπα ευθέως είς την θύραν του θείου ελέους και πάντως ο Χριστός μας θα σου ανοίξη,εάν επιμένης.