Κύριλλος Αλεξανδρείας: Η κατάρα του Αδάμ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8ο

   ''Πρέπει να εξετάσομε πως ο προπάτορας μας Αδάμ μετέδωσε σ’εμάς την τιμωρία του εξαιτίας της παράβασής του.Άκουσε δηλαδή,«Είσαι χώμα και θα καταλήξεις σε χώμα»,και έγινε από άφθαρτος φθαρτός και βρέθηκε κάτω από τα δεσμά του θανάτου.Κι επειδή μετά την καταδίκη του σε θάνατο έκανε παιδιά,όσοι προήλθαν από αυτόν,ως προερχόμενοι από φθαρτόν,γίναμε φθαρτοί.Έτσι είμαστε κληρονόμοι της κατάρας του Αδάμ.Βέβαια δεν τιμωρήθηκαμε οπωσδήποτε,επειδή είμαστε συνένοχοί του στην παρακοή της εντολής που δέχθηκε,αλλά επειδή,όπως είπα,αφού έγινε θνητός μετέδωσε την κατάρα στους απογόνους του.Γίναμε δηλαδή θνητοί από θνητό.Ο Κύριός μας όμως Ιησούς Χριστός που χρημάτισε δεύτερος Αδάμ και μετά την πρώτη δεύτερη αρχή του ανθρώπινου γένους μας μας αναμόρφωσε σε αφθαρσία,καταφέροντας πλήγμα στο θάνατο και καταργώντας τον με την ίδια του τη σάρκα,και έτσι καταργήθηκε μέσω αυτού η δύναμη της παλαιάς κατάρας.Γι’αυτό λέγει ο πάνσοφος Παύλος «Όπως με τον Αδάμ πεθαίνουν όλοι,έτσι και με τον Χριστό θα λάβουν όλοι ζωή».

 
Άρα λοιπόν η καθολική και γενικώτατη τιμωρία από την παράβαση του Αδάμ είναι η φθορά και ο θάνατος,και όμοια η λύτρωση όλων γενικά έγινε από τον Χριστό.Γιατί πέταξε από πάνω της η ανθρώπινη φύση με την παρέμβαση του το θάνατο που της είχε επιβληθεί,επειδή είχε γίνει φθαρτός ο πρώτος άνθρωπος.Ο πατέρας όμως του καθενός μας,μολονότι αγιάσθηκε από το άγιο Πνεύμα και έλαβε την άφεση των πλημμελημάτων του,ωστόσο δεν θα μεταδώσει το δώρο και σ’εμάς.Γιατί είναι ένας αυτός που μας αγιάζει όλους και μας δικαιώνει και μας επαναφέρει στην αφθαρσία,ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός,και έρχεται από αυτόν εξίσου το δώρο σε όλους.Άλλο όμως είναι η άφεση της αμαρτίας,και άλλο η κατάργηση του θανάτου.Και καθένας βέβαια κερδίζει την άφεση από τον Χριστό των πλημμελημάτων του μέσω του αγίου Πνεύματος,αλλά από κοινού όλοι απαλλασόμαστε από την τιμωρία που μας επιβλήθηκε στην αρχή,εννοώ την τιμωρία του θανάτου,που έπεσε σε όλους όμοια με τον πρώτο που υποτάχθηκε στο θάνατο.Γι’αυτό λοιπόν λέγει και ο πάνσοφος Παύλος,ότι «ο θάνατος κυριάρχησε από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή και επάνω σ’αυτούς που δεν είχαν αμαρτήσει,όπως αμάρτησε ο Αδάμ»,και η ποινή του θανάτου κράτησε όσο κράτησε ο νόμος.Όταν όμως ανέλαμψε ο Χριστός,ήρθε η δικαιοσύνη,που μας δικαίωσε με τη θεία χάρη και απομάκρυνε από τα σώματά μας την φθορά.''

Κατά ανθρωπομορφιτών

Η δογματική θέση της εις Άδου καθόδου

η μία των Σαββάτων

   ''Στον Άδη κατήλθε ο Κύριος κατά την εαυτού ψυχή,ενωμένη με τη θεότητα,ενώ ταυτοχρόνως κατά το σώμα,ενωμένο ομοίως τη θεότητα,ήταν στον τάφο,«μήτε της θεότητος του σώματος εν τω τάφω απολιμπανομένης,μήτε της ψυχής εν τω Άδη χωριζομένης».Και δια μεν της ψυχής κατήργει και κατέλυε το κράτος του Άδη και του θανάτου και του αρχηγού αυτών και ευαγγελίζεται στις ψυχές την απολύτρωση,δια δε του αφθάρτου σώματος καταργεί την σωματική φθορά και προδιετύπωσε την αφθαρσία και την ανάσταση,και τέλος δια την κατά ανάσταση επανένωσης της κατελθούσης στον Άδη ψυχής μετά του ενταφιασθέντος σώματος προεικόνιζε την κατά την κοινή ανάσταση των ανθρώπων ενώση των ψυχών μετά των εαυτών σωμάτων και καθόλου την αποκατάσταση της ανθρώπινης φύσεως.

   Είναι ευνόητο ότι η Κάθοδος δεν δύναται να έχει μόνο την έννοια της απλής επιδείξεως του Κυρίου ως νικητή στον Άδη προς τον διάβολο και τους καταδικασμένους σε αυτόν,όπως ο Λούθηρος και άλλοι θεολόγοι πιστεύουν,αλλά πολύ περισσότερο είναι πραγματική νίκη και θρίαμβος κατά του θανάτου και του διαβόλου και καθαίρεση της δύναμής του,ευαγγελισμός προς τους νεκρούς και σωτηρία πάντων εκείνων που την δέχθηκαν,και τέλος φανέρωση σε όλους τους νεκρούς της απόλυτης δύναμης και εξουσίας του Χριστού επί του θανάτου και του Άδη,καθώς κατέχει τα κλειδιά αυτών,«ίνα εν τω ονόματι Ιησού παν γόνυ κάμψη επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων,και πάσα γλώσσα εξομολογήσεται ότι Κύριος Ιησούς Χριστός εις δόξαν Θεού Πατρός» και επομένως,είναι πρέπον να θεωρηθεί αυτή ως συνέχεια του προφητικού και βασιλικού αξιώματος του Σωτήρος.

   

   Δόθηκε η ορθή εξήγηση ότι το τριήμερο χρονικό διάστημα της διαμονής του Χριστού στον Άδη ήταν υπεραρκετό προς εκπλήρωσιν της εν αυτώ σωτηρίου αποστολής του,διότι σε αντίθεση με εκείνους που ζουν στη γη και έχουν σάρκα,στις ασώματες ψυχές στον Άδη ο Λόγος του Θεού επενήργησε χρονικά μεν,αλλά ούτως ειπείν στιγμιαίως και «αχρόνως σχεδόν»,το πνεύμα επιδρά βεβαίως επί του πνεύματος απευθείας,αμέσως και στιγμιαίως σχεδόν χωρίς κανένα εμπόδιο ή περιορισμό.

   

   Κατά ταύτα,ο σκοπός της Καθόδου του Χριστού εις τον Άδη ήταν να καταργήσει ο Κύριος με τον θάνατό Του «τον το κράτον έχοντα του θανάτου,τον διάβολον»,να καταλύσει και να εκμηδενίσει τελείως το κράτος αυτού και του Άδου και του θανάτου,δηλώνοντας και φανερώνοντας την απόλυτη δύναμή του και νίκη και εξουσία και κυριότητα και δόξα επί των νεκρών και των ζώντων και πληρεί τα πάντα,και να κηρύξει και στις ψυχές των απ’αιώνος κεκοιμημένων το ευαγγέλιον της σωτηρίας και εκείνους που θα το δεχθούν να τους ελευθερώσει και να τους απολυτρώσει.

   

   Επομένως,νίκη και θρίαμβος της ζωής επι του θανάτου,κήρυγμα του Ευαγγελίου και σωτηρία εκείνων που το δέχονται,«νέκρωσις του Άδου,θανάτου θάνατος,ελευθερία ψυχών,και προς ουρανούς ηνεωγμένη τοις βουλομένοις οδός»,ιδού το επιτελεσθέν στον Άδη έργο του Λυτρωτή.Αλλ’αυτό,δεν είναι τίποτε άλλο παρά η συνέχιση και η εφαρμογή στον Άδη του απολυτρωτικού επι της γης έργο του Σωτήρος μέσω του θριάμβου του Σωτήρα κατά του διαβόλου και του θανάτου και του Άδου και της σωτηρίας των ψυχών εκείνων που την αποδέχθηκαν όπως η χορεία των αγίων Πατέρων διδάσκει.

   

   Πρώτον,ο Κύριος,εκουσίως και θριαμβευτικώς κατελθών στο βασίλειο του Άδη και του θανάτου,συντρίβει και καταλύει το κράτος  τους όντας η ζωή και ο αρχηγός της ζωής και δεύτερον,στον Άδη,κατά την πίστη της Ορθοδόξου Εκκλησίας και την ομόφωνη διδασκαλία των Πατέρων και θεολόγων της,έγινε πνευματικώς και «θεοπρεπώς»,«ού λόγω,αλλά πράγματι» κήρυγμα του Κυρίου προς τις ψυχές των τεθνεώτων,το οποίο αποτελεί τον άμεσο και κυριότερο σκοπό της Καθόδου,επέλαμψε και σ’αυτές το ευαγγελικό φως και απεκαλύφθη και σ’αυτές ο θείος Λόγος,ως πνεύμα σε πνεύματα,ως «ψυχή μετά ψυχών»,αποτέλεσμα δε αυτού ήταν η επέκταση του απολυτρωτικού έργου και στο βασίλειο του Άδη δια της σωτηρίας των καταυγασθεισών υπό του ευαγγελικού φωτός ψυχών,τις οποίες εισήγαγε μεθ’εαυτού στον παράδεισο ή τον ουρανό.''

Ιωάννης Καρμίρης (''Η εις Άδου κάθοδος του Χριστού'') 

Η πατερική/δογματική αγάπη προς την Θεοτόκο

''Τί εἶναι αὐτό τό μυστήριο τό μέγα, πού συντελεῖται γύρω ἀπό τό πρόσωπό σου, ἱερή Μητέρα καί Παρθένε; «Εὐλογημένη σύ ἐν γυναιξί καί εὐλογημένος ὁ καρπός τῆς κοιλίας σου». Ὅσο ὑπάρχουν ἄνθρωποι θά σέ μακαρίζουν, γιατί μονάχα Σύ εἶσαι ἄξια γιά μακαρισμό!''

Άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός

   ''Οι Ορθόδοξοι τιμούν υπερβαλλόντως την Παναγία τους,τη Μητέρα του Θεού,της Εκκλησίας και του γένους των ανθρώπων.Την τιμούν πιο πάνω από τους αγγέλους,τα Χερουβίμ και τα Σεραφείμ.Στη δόξα της βλέπουν τη δόξα του ανάρχου Τόκου της.Την νιώθουν πολύ κοντά τους σαν μητέρα στοργική,που,πονεμένη από το μαρτύριο του Υιού της,μπορεί να νιώσει το δικό τους πόνο και να βοηθήσει στη δική τους περίσταση.Την νιώθουν σαν προστάτιδα και βοηθόν,σαν τείχος του γένους προστατευτικό και απροσμάχητο ενάντια στους πολυποίκιλους εχθρούς του,σαν σύμμαχο στον αγώνα τους κατά των δαιμονικών δυνάμεων και σαν πρέσβειρα στον Θεό και μεσίτριαν υπέρ της σωτηρίας των πνευματικών τέκνων της.Τιμούν πολυειδώς την Παναγία τους και φυλάσσουν το δόγμα της σαν κόρην οφθαλμού,δείχνοντες εξαιρετική ευαισθησία στις όποιες απόπειρες αιρετικής διαστροφής του.Το δόγμα,τέλος,της Θεοτόκου κατέχει περίοπτη θέση στην ορθόδοξη λατρεία και την ασματική ακολουθία της Εκκλησίας μας.''

(''Πιστεύω εις ένα Θεόν...'',Ανδρέας Θεοδώρου - Βασική Δογματική Διδασκαλία - Εκδόσεις Αποστολικής Διακονίας)

Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς: ''Αυτός είναι ο αληθινός Θεός''

  ''Ο Κύριος,ο Θεός σου,είναι ένας Κύριος (Δευτ. 6:4),που αναγνωρίζεται ως Πατέρας,Υιός και Άγιο Πνεύμα.Ο Πατέρας είναι αγέννητος.Ο Υιός έχει γεννηθεί από τον Πατέρα ανάρχως,αχρόνως και απαθώς,ως Λόγος,και έχει ονομαστεί Χριστός,επειδή έχρισε από τον εαυτό Του την ανθρώπινη φύση που πήρε από μας.Το Άγιο Πνεύμα προέρχεται από τον Πατέρα,όχι όμως με γέννηση,αλλά με εκπόρευση.Αυτός είναι ο μόνος Θεός,Αυτός είναι ο αληθινός Θεός,ο ένας Κύριος σε τρεις υποστάσεις,που δεν διαιρείται ως προς τη φύση,τη βουλή,τη δόξα,τη δύναμη,την ενέργεια και όλα τα γνωρίσματα της θεότητος.

  Αυτόν,τον ένα Τριαδικό Θεό,μόνο θ'αγαπήσεις και Αυτόν μόνο θα λατρέψεις μ'όλη τη διάνοιά σου και μ'όλη την καρδιά σου και μ'όλη την δύναμή σου.Και θα είναι τα λόγια Του και τα προστάγματά Του μέσα στην καρδιά σου,για να πράττεις και να τα μελετάς και να τα λες όταν κάθεσαι,όταν βαδίζεις,όταν βρίσκεται στο κρεβάτι,όταν σηκώνεσαι.Να θυμάσαι αδιάκοπα τον Κύριο,το Θεό σου.Αυτόν μονάχα να φοβάσαι.Μήτ'Εκείνον μήτε τις εντολές του να λησμονήσεις.Έτσι θα σου δώσει δύναμη να κάνεις το θέλημά Του.Γιατί δεν ζητάει από σένα τίποτ'άλλο,παρά να Του είσαι αφοσιωμένος και να Τον αγαπάς και να βαδίζεις στους δρόμους όλων των εντολών Του.Αυτός είναι το καύχημά σου και Αυτός είναι ο Θεός σου.''

(''Δεκάλογος της κατά Χριστόν νομοθεσίας'' - ''Φωνή των Πατέρων'',Ιερά Μονή Παρακλήτου Ωρωπού)