Μεγάλη Παρασκευή

Τὴν ἄβυσσον ὁ κλείσας, νεκρὸς ὁρᾶται· καὶ σμύρνῃ καὶ σινδόνι ἐνειλημμένος, ἐν μνημείῳ κατατίθεται, ὡς θνητὸς ὁ Ἀθάνατος. Γυναῖκες δὲ αὐτὸν ἦλθον μυρίσαι, κλαίουσαι πικρῶς καὶ ἐκβοῶσαι· Τοῦτο Σάββατόν ἐστι τὸ ὑπερευλογημένον, ἐν ᾧ Χριστὸς ἀφυπνώσας, ἀναστήσεται τριήμερος

Ωιμένα,ωιμέ!

Την όψη,φίλες,τη γλυκειά του Γιου μου

δε βλέπω,πουν’το χρώμα κι θωριά του;

Γυναίκες,τα θολά του μάτια ως είδα

αχ,ας πεθάνω…δεν μπορώ να ζήσω…

ασήκωτη η ζωή…κάντε μου δρόμο.

Συ πούρθες για καλό όλων των ανθρώπων,

Γιέ μου ακριβέ μου,γιατί πάσχεις έτσι;

Ποια τα’αμαρτήματα σου που πληρώνεις;

Τα χέρια σου είναι αμόλευτα από αίμα,

χείλη και στόμα αγνά και τ’άλλα μέλη,

ψυχή καθάρια κι άδολη η καρδιά σου.

Πώς με ληστές σε βλέπω σταυρωμένο;

Δεν είναι εχθρού παγίδα ό,τι παθαίνεις,

φίλος σε θανατώνει,που στους φίλους

με το ψωμί τον δείχνεις από λύπη

μην πράξη το κακό,μα δεν το νιώθει.

Δύστυχη,ποια τα μάτια πράξη βλέπουν!

φρικτή κι ανείπωτη που θανατώνει.

Παιδί μου,ωιμένα,η ολάδικη σφαγή σου!

και πάλι ωιμέ!Πόσο φρικτά τελειώνεις.

Άγιος Γρηγόριος Θεολόγος

Μνήμη Β' Οικουμενικής Συνόδου (381 μ.Χ)

ΚΑΝΟΝΑΣ 1ος

Οι άγιοι Πατέρες που συνήλθαν στην Κωνσταντινούπολη όρισαν,να μη παραβιάζεται η πίστη όπως την διατύπωσαν οι 318 Πατέρες που είχαν συνέλθει σε σύνοδο στη Νίκαια της Βιθυνίας.Αλλ'αυτή να μένει κυρίαρχη και να αναθεματίζεται κάθε αίρεση.Και ειδικά η αίρεση των Ευνομιανών,δηλαδή των Ευδοξιανών και των Ημιαρείων,δηλαδή των Πνευματομάχων και των Σαβελλιανών και των Μαρκελλιανών και των Φωτεινιανών και των Απολλιναριστών.

    56 χρόνια μετά την Α' Οικουμενική Σύνοδο που καταδίκασε τις δοξασίες του Αρείου,οι ρίζες της αίρεσης δεν είχαν ξεριζωθεί τελείως.Οι Αρειανοί στην πρωτεύουσα ήταν κράτος εν κράτει καθώς είχαν αφαιρέσει με την βία από τους Ορθόδοξους όλους ιερούς ναούς μετατρέποντάς τους σε προπύργια της αίρεσής τους.Παράλληλα,μια άλλη αίρεση,εκείνη του Ευνομίου,άπλωνε το μαύρο πέπλο της ακυρώνοντας την θεότητα του Αγίου Πνεύματος.

   Η κατάσταση για την Εκκλησία ήταν κρίσιμη.Οι Ορθόδοξοι είχαν υποστεί τέτοιες διώξεις από τους οπαδούς του Αρείου (με την συγκατάβαση και την προτροπή των αυτοκρατόρων) που θύμιζαν τις εποχές των διωγμών της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.Ο Μέγας Αθανάσιος μετά από δεκαετίες αγώνων,ετοιμαζόταν να δώσει τα σκήπτρα σε κάποιον νεώτερο και με περισσότερη ενέργεια από εκείνον.

   Ακόμη όμως και σε αυτά τα ζοφερά χρόνια που τα θεμέλια της Εκκλησίας έτριζαν,ο Κύριος δεν την εγκατέλειψε ποτέ.Της χάρισε μεγάλους άνδρες από την ευλογημένη γη της Καππαδοκίας,την παγκόσμια πρωτεύουσα της Ορθόδοξης Θεολογίας (αν μου επιτρέπεται ο όρος!).Ο Μέγας Βασίλειος που διέλυσε τις κακοδοξίες του Ευνομίου,ο Γρηγόριος ο Θεολόγος με την Τριαδολογία που δόξασε την Αγία Τριάδα και ο Γρηγόριος Νύσσης που συνέβαλε τα μέγιστα στην αναδιαμόρφωση του Συμβόλου της Νίκαιας.

   Εντέλει,μετά την κοίμηση του Μεγάλου Βασιλείου,έμεινε να κρατάει τον αγώνα ο ''ποιμενικός αυλός της Θεολογίας'' Γρηγόριος.Αφού κλήθηκε στην Κωνσταντινούπολη,πολέμησε με νύχια και δόντια τους Αρειανούς και με την επιστροφή του αυτοκράτορα Θεοδοσίου,ενθρονίστηκε Αρχιεπίσκοπος.Μιας και ο Θεοδόσιος ήταν φίλος των Ορθοδόξων,οι ναοί πλέον επέστρεφαν στα χέρια των πιστών και ο ίδιος θαύμαζε τον Γρηγόριο,είχε έρθει η ώρα γι'αυτό που ο Μέγας Βασίλειος και οι λοιποί Ορθόδοξοι ιεράρχες όπως ο Μελέτιος Αντιοχείας,ζητούσαν εδώ και καιρό.Μια Οικουμενική Σύνοδο.

   Οι εργασίες της συνόδου ξεκίνησαν τον Μάιο του 381 με πρόεδρο τον Μελέτιο,επίσκοπο της Αντιόχειας.Ο ίδιος όμως έφυγε από την ζωή λίγες μέρες μετά και οι Πατέρες στράφηκαν αμέσως στον Γρηγόριο για την προεδρία της συνόδου.Αν και εκείνος απεχθανόταν τα αξιώματα,δέχθηκε για χάρη της Εκκλησίας.Η σύνοδος είχε να αντιμετωπίσει και ζητήματα κανονικών και διοικητικών διατάξεων και εκεί δυστυχώς οι σύνεδροι έδειξαν τον κακό τους εαυτό.Επιτέθηκαν με λύσσα στον Γρηγόριο που προσπαθούσε να ειρηνεύσει την Εκκλησία και να λύσει τα κανονικά της προβλήματα (όπως ένα σχίσμα που είχε προκύψει στην Αντιόχεια πριν τον θάνατο του Μελετίου) και τον κατηγόρησαν για ραδιουργίες που στόχευαν σε περισσότερα αξιώματα και υπέρμετρες προσωπικές φιλοδοξίες.Φυσικά ο Θεολόγος της Εκκλησίας μας με την ποιητική και ευαίσθητη ψυχή,δεν άντεξε και υπέβαλε άμεσα την παραίτησή του στον αυτοκράτορα.

   Η Β' Οικουμενική Σύνοδος έλυσε διάφορα ζητήματα διοικητικής φύσης και κυρίως,διαμόρφωσε το Σύμβολο της Νίκαιας όπως ακριβώς διαβάζεται σήμερα σε όλες τις Ορθόδοξες Εκκλησίες.Διακήρυξε την θεότητα του Αγίου Πνεύματος όπως την δίδαξαν οι Άγιοι Πατέρες (και ιδιαιτέρως ο Μέγας Βασίλειος που αν βρισκόταν στην ζωή σίγουρα θα προΐστατο της συνόδου) και σφράγισε οριστικά τον τάφο των κακοδοξιών του Αρείου.

   Έτσι,ως την ελάχιστη τιμή σε έναν από τους μεγαλύτερους αγίους της Εκκλησίας μας και αδιαφιλονίκητο αστέρι της Β' Οικουμενικής Συνόδου,παρατίθεται ο ''Θεολογικός Πρώτος'',ένας από τους 5 θεολογικούς λόγους του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου.Τα δικά μου λόγια δεν φθάνουν για να περιγράψουν το ρητορικό μεγαλείο και τον θεολογικό δυναμισμό του Αγίου.Σας παρακαλώ μόνο,να το κατεβάσετε,να το μελετήσετε και να το βάλετε στην καρδιά σας.

''Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη''

ΘΕΟΤΟΚΟΣ

Ω συ,του ηλίου φεγγοβολιά όλη χάρη,

Φτάνεις,ω ελπίδα μας,και πάνε οι έγνοιες.

Νικήθη ο εχθρός μας και ο Χριστός ανέστη.

Να τη η Αυγή και ποια η γλυκύτερή της;

Τι άλλο καλό για μένα πιο μεγάλο;

Γιέ μου,πού πας σα νίκησης τον Άδη;

Κι εγώ πού θα σε δω,Γιέ μου,και πότε;

Έλα γοργά,στη μάνα φανερώσου.

ΧΡΙΣΤΟΣ

Χαίρετε

ΘΕΟΤΟΚΟΣ

Γιε του τρανού,ω Παμβασιλέα,χαίρε

Άσπονδο εχθρό,το θάνατο,έχεις σβήσει.

Αιώνιε Θεέ και βασιλιά μεγάλε,

τα πόδια σου ν’αγγίξουμε άφησέ μας,

φιλώντας τα στο χώμα έχουμε πέσει.

Ω ξάφνιασμα χαράς μαζί και φόβου!

ΧΡΙΣΤΟΣ

Ω,μη φοβάστε,μη,διώξτε το φόβο.

Τρέξτε και πέστε ευθύς στους αδελφούς μου

στη Γαλιλαία τους καρτερώ να ρθούνε,

για να με δουν εκεί,καθώς τους είπα.

ΘΕΟΤΟΚΟΣ

Ω μυστικό ηλιοβόλημα,ω χαρά μου.

Γεμάτη χάρη η αυγή πρόβαλε τώρα.

Ω ακτίνες ορθρινές μ’άρρητη λάμψη,

χαρά του κόσμου της ψυχής μου γλύκα,

ω τέρψη που μ’ευφραίνει,ω αγνό μεθύσι!

Πώς να την πω με λόγο,πώς να εκφράσω

την αναγάλλια τώρα της καρδιάς μου;

Μα ας πάμε,όπως εζήτησε ο Δεσπότης.

Στο σπίτι της Θεοτόκου

ΧΡΙΣΤΟΣ

Ειρήνη σ’όλους!

Γιατί φοβάστε;Ιδού χέρια και πόδια

Να,κι η πλευρά που η λόγχη μούχει σκίσει.

Δήτε καλά και νιώσετε πώς είμαι

ο ίδιος εγώ,δεν έχω δα το πνεύμα

σάρκα,μηδέ και κόκκαλα του αρμόζουν,

καθώς αν ψηλαφήστε εμένα τώρα,

έχω τα πάντα κι όλα θα τα δήτε.

Ως ο Πατέρας μου έστειλεν εμένα,

έτσι κι εγώ σας στέλνω μες στον κόσμο.

Σας δίνω μ’έμπτυση το Πνεύμα τ’Άγιο.

Πάρτε το,φίλοι,και κηρύξετε με

Με τον Πατέρα μου και τ’Άγιο Πνεύμα

Κήρυκες πήτε,αγαπητοί μου,πήτε,

άσμα σ’όλη τη γη επινίκιο ψάλτε.

Μες σε βασιλικά παλάτια πέστε,

όλη ν’ακούση του Δαυίδ η πόλη:

η σωτηρία πηγάζει από τον τάφο.

Γίνετε σεις στη γη όλη μάρτυρες μου,

θα σωθή αυτός που θα δεχτή και λόγο

και βάπτισμα,σωτήριο αμαρτημάτων.

Μα όποιος τους λόγους διώξη τους δικούς σας

θα γκρεμιστή άπιστος στην καταδίκη.

Του Αγίου Πνεύματος σας δίνω τη χάρη.

Αν κάποιον αφήστε εσείς τις αμαρτίες,

Λεύτερος θάναι απ’τα δεσμά του τότε,

μ’αν τον κρατήσετε μες στα δεσμά τους

σ’αδιάλυτα δεσμά θα μείνη πάντα.

Ο Χριστός Πάσχων

Ω γλυκύ μου έαρ (Αγ.Γρηγόριος Θεολόγος)

Μάτην φυλάττεις τὸν τάφον, κουστωδία.

Οὐ γὰρ καθέξει τύμβος αὐτοζωΐαν.

Καημένο χέρι,το νεκρό συ πιάσε.

Ωιμέ,τι βλέπω,τι κρατώ στα χέρια;

Ποιος είναι τούτος που νεκρός αγκαλιάζω;

Τον ευλαβούμαι η δόλια,πώς στο στήθος

Να τον κρατήσω,πώς να τον θρηνήσω;

Δώσε μου κι ως νεκρό να σου μιλήσω

Και ν’ασπαστώ το σώμα σου,Παιδί μου.

Σου λέγω τώρα το στερνό μου ‘χαίρε’

Εγώ που ουδέποτε να σε γεννούσα,

αν ήταν οι άνομοι να σε σκοτώσουν.

Το δεξί χέρι δώσ’μου να φιλήσω,

χέρι μου λατρευτό που κράταα πάντα

και που κρατιόμουν σαν κισσός σε δέντρο.

Γλυκά μου μάτια,αγαπημένο στόμα

πρόσωπο κι όψη ευγενική του Γιού μου,

ω ολόγλυκο φιλί των δυό χειλιών σου,

ω σώμα θείο και ανασαιμιά όλο γλύκα.

Ω αναπνοή όλη μύρο.

Βασιλιά,βασιλιά,πώς να σε κλάψω;

και πώς να σ'ονομάσω,Θεέ μου,Θεέ μου;

Λιώνει η ψυχή μου,πώς να σε θρηνήσω;

Μέσα στα εντάφια αυτά σ'έχουν τυλίξει,

στα σπάργανα που εγώ σε τραγουδούσα.

Πάρτε τον,με τα μάτια ν'αντικρύσω

που ο Γιός μου θα ταφή κι εκεί να κλαίω,

ώσπου η γλυκειά να λάμψη τρίτη μέρα.

Τι πένθος που ξαπλώθηκε,Παιδί μου,

θλίψη κοινή θαρρώ για όλο τον κόσμο,

θλίψη κοινή που ανέλπιστα προφταίνει.

Μακάρι και η κοινή χαρά να φτάση.

Ο Χριστός Πάσχων

Άγιος Γρηγόριος Θεολόγος: ''Η δουλεία και η φτώχεια είναι εφεύρεση της κακίας''

  ''Θα μιμηθούμε τον άγνωστο και πρώτο νόμο του Θεού,ο Οποίος «βρέχει σε δικαίους και αμαρτωλούς»,«ανατέλλει σε όλους τον ήλιο» (Ματθ. 5:45),τη γη την άπλωσε για όλα τα χερσαία ζώα,και τους ποταμούς και τις πηγές και τα δάση,τον αέρα για τη φύση των πτηνών,και το νερό για τα υδρόβια που ζουν μέσα σ'αυτό,και χάρισε αφθόνως τα προς το ζην σ'όλους,χωρίς να περιορίζει καμιά εξουσία και κανένας νόμος και σύνορα,τα οποία περιορίζουν την παροχή αυτών,αλλά κοινά και πλούσια τα κατέστησε για όλους και κανείς δεν πρέπει να τα στερείται,διότι είμαστε όλοι ίσοι ως προς τη φύση μας και οι τιμές των δωρεών δίνονται σ'όλους ανεξαιρέτως,έτσι δεικνύει ο Κύριος τον πλούτο της χρηστότητάς Του.

  Οι άνθρωποι αφ'ότου κατεσκεύασαν τα χρυσά,τ'αργυρά,τα μαλακά ενδύματα,την πολυτέλεια και τους πολύτιμους διαφανείς λίθους κι όλα τα σχετικά,τα οποία έγιναν αιτίες πολέμου κι επαναστάσεων,κι είναι γνωρίσματα της πρώτης τυραννίδας,αποκτούν έπειτα παράλογη υπεροψία λόγω της ανοησίας των,και δεν βοηθούν όσοι ενδιαφέρονται γι'αυτά,τους συγγενείς των αποτυχόντων,ούτε θέλουν να τους δώσουν τα περιττά,για να καλύψουν τις ανάγκες τους (απαίδευτοι και σκοτεινοί!),και δεν σκέπτονται ότι φτώχεια και πλούτος,ελευθερία,όπως τη θεωρούμε,και δουλεία,κι όλα τα σχετικά ονόματα,αργότερα εμφανίσθηκαν στο ανθρώπινο γένος,όπως μερικές κοινές αρρώστιες είναι επινοήματα της κακίας.«Απ'αρχής»,λέγει,«δεν έγινε έτσι» (Ματθ. 19:8),αλλά ο Δημιουργός του ανθρώπου,τον άφησε ελεύθερο κι αυτεξούσιο,και τηρώντας μόνο το νόμο της εντολής,θα ζούσε ευτυχισμένος στον παράδεισο,αυτό θέλησε και χάρισε στο ανθρώπινο γένος δια του πρώτου ανθρώπου.Ελευθερία και πλούτος,ήταν μόνο η τήρηση της εντολής,αληθινή φτώχεια και δουλεία,η παράβαση αυτής.''